- Ocenę ryzyka zawodowego dokumentuje się dla każdego stanowiska pracy, także wtedy, gdy pracuje na nim jedna osoba.
- Typowe zagrożenia na tym stanowisku: ręczne przenoszenie dostaw; upadki z drabinki i potknięcia; przytrzaśnięcie dłoni przy szufladach.
- Pracodawca informuje pracowników o ryzyku zawodowym związanym z wykonywaną pracą oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami (art. 226 Kodeksu pracy).
- Poniższy opis jest punktem wyjścia: ocenę przeprowadza się dla konkretnego stanowiska w danej firmie i dla osób, które na nim pracują.
Zadania na stanowisku
- Przyjmowanie dostaw, sprawdzanie i rozkładanie leków.
- Wydawanie leków i produktów w zakresie uprawnień technika.
- Pomoc przy sporządzaniu leków recepturowych.
- Kontrola dat ważności i porządek w magazynie i szufladach.
- Obsługa kasy i systemu aptecznego.
- Utrzymanie czystości w izbie ekspedycyjnej i recepturowej.
Maszyny, narzędzia i substancje
- Kartony i kuwety z dostaw, wózek, regały magazynowe
- Szuflady i regały apteczne, drabinka
- Komputer, czytnik kodów, kasa
- Sprzęt recepturowy: wagi, moździerze, mieszadła
- Środki do dezynfekcji powierzchni i rąk
Typowe zagrożenia
- 01
Ręczne przenoszenie dostaw
Źródło zagrożenia: Kartony i kuwety z hurtowni, kilka dostaw dziennie, przenoszenie po schodach do magazynu.
Możliwe skutki: Bóle i urazy kręgosłupa, nadwyrężenia barków.
Przykładowe środki:
- Wózek i miejsce rozładunku blisko magazynu.
- Rozpakowywanie dostaw na stole na wysokości bioder.
- Dzielenie ciężkich ładunków na mniejsze.
- 02
Upadki z drabinki i potknięcia
Źródło zagrożenia: Sięganie do górnych szuflad i półek, kartony w przejściach magazynu.
Możliwe skutki: Skręcenia, złamania, urazy głowy.
Przykładowe środki:
- Stabilna drabinka lub podest z poręczą, nigdy krzesło.
- Porządek w magazynie i wolne przejścia.
- 03
Przytrzaśnięcie dłoni przy szufladach
Źródło zagrożenia: Ciężkie szuflady apteczne i automatyczne systemy przechowywania leków, jeśli apteka je ma.
Możliwe skutki: Stłuczenia i zgniecenia palców.
Przykładowe środki:
- Sprawne szuflady z prowadnicami i ogranicznikami.
- Instrukcja obsługi systemu przechowywania.
- 04
Kontakt z chorymi pacjentami i zwracanymi lekami
Źródło zagrożenia: Obsługa przy okienku, przyjmowanie zwrotów leków i opakowań, czasem z zużytymi igłami.
Możliwe skutki: Infekcje dróg oddechowych, zakłucia igłą i zakażenia, do których mogą prowadzić.
Przykładowe środki:
- Osłona przy stanowisku i dezynfekcja rąk.
- Przyjmowanie zwrotów w rękawicach, wprost do pojemnika na odpady, bez sięgania ręką do środka.
- 05
Substancje w recepturze i środki dezynfekujące
Źródło zagrożenia: Pomoc przy odważaniu substancji, mycie sprzętu, dezynfekcja powierzchni.
Możliwe skutki: Podrażnienia skóry i oczu, uczulenia.
Przykładowe środki:
- Karty charakterystyki i rękawice dobrane do substancji.
- Ograniczenie pylenia przy odważaniu.
- 06
Długie stanie i praca przy monitorze
Źródło zagrożenia: Obsługa pacjentów na stojąco, praca w systemie aptecznym.
Możliwe skutki: Bóle nóg, kręgosłupa i karku, zmęczenie oczu.
Przykładowe środki:
- Maty odciążające, wysokie krzesło i przerwy.
- Monitor ustawiony na właściwej wysokości, bez odblasków.
- 07
Agresja pacjentów
Źródło zagrożenia: Kolejki, odmowa wydania leku, pacjenci pod wpływem alkoholu lub środków odurzających.
Możliwe skutki: Stres, urazy.
Przykładowe środki:
- Instrukcja postępowania przy agresji i przycisk alarmowy.
- Wsparcie ze strony farmaceuty przy trudnych rozmowach.
Środki ochrony indywidualnej
- Rękawice ochronne przy recepturze i przyjmowaniu zwrotów
- Fartuch
- Obuwie zakryte z podeszwą antypoślizgową
Badania, szkolenia i organizacja pracy
- W skierowaniu na badania wstępne i okresowe pracodawca wskazuje dźwiganie, pracę na stojąco oraz kontakt z czynnikami biologicznymi i substancjami.
- Instruktaż stanowiskowy obejmuje przyjmowanie dostaw, korzystanie z drabinki i pracę w recepturze.
- Instruktaż z ręcznych prac transportowych warto prowadzić na przykładzie rzeczywistego układu magazynu apteki.
Na co zwrócić uwagę
- 01
Praktykanci, którzy nie ukończyli 18 lat
Przed dopuszczeniem do receptury i magazynu trzeba sprawdzić wykaz prac wzbronionych młodocianym.
- 02
Kobiety w ciąży
Przenoszenie dostaw i praca na drabince wymagają przeglądu zadań, a dopuszczalne dźwiganie ogranicza wykaz prac wzbronionych kobietom w ciąży.
Karta oceny ryzyka dla tego stanowiska
Dokumentacja przygotowana w formularzu zawiera osobną kartę oceny ryzyka dla każdego stanowiska: opis stanowiska, zagrożenia z ich źródłami i możliwymi skutkami, stosowane środki, wstępny poziom ryzyka oraz działania do wykonania. Typowe stanowiska branży są w formularzu już zaproponowane: można zmienić ich nazwy albo dodać własne stanowisko na wzór podobnego z listy, a potem sprawdzić każdą odpowiedź.
Ocena ryzyka dla branży: Apteka.
Warto przeczytać
Pytania i odpowiedzi
Czy technik farmaceutyczny potrzebuje osobnej karty oceny ryzyka?
Tak, jeśli jego zadania różnią się od zadań farmaceuty, np. częściej przenosi dostawy i pracuje w magazynie. Osobna karta lepiej oddaje rzeczywiste zagrożenia i środki.
Jak opisać w karcie przyjmowanie dostaw?
Opisuje się, skąd i dokąd przenosi się kartony, jak często i ile ważą, a także środki: wózek, stół do rozpakowywania, pomoc drugiej osoby. Noszenie po schodach warto zaznaczyć wprost.
Czy przyjmowanie zwrotów leków to narażenie biologiczne?
Może nim być, jeśli opakowania są zabrudzone lub zawierają zużyte igły. Wtedy przyjmuje się je w rękawicach, wprost do pojemnika na odpady.
Czy do pracy w aptece stosuje się przepisy o monitorach ekranowych?
Tak, jeśli technik pracuje przy monitorze co najmniej połowę dobowego wymiaru czasu pracy. W aptece obsługa systemu przeplata się z innymi zadaniami, dlatego warto ocenić rzeczywisty czas pracy przy ekranie.
Przepisy i źródła
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych oraz innych pracach związanych z wysiłkiem fizycznym (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2023 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac (dostęp: 4 listopada 2026)
Przy każdym źródle podano datę odczytu. Przepisy się zmieniają: zawsze warto sprawdzić tekst aktualnie obowiązujący.
Ta strona ma charakter informacyjny: nie jest oceną ryzyka przeprowadzoną w konkretnej firmie ani indywidualną poradą specjalisty ds. BHP lub lekarza medycyny pracy.