- Ocenę ryzyka zawodowego przeprowadza i dokumentuje każdy pracodawca, który zatrudnia choćby jednego pracownika (art. 226 Kodeksu pracy).
- Dokumentację sporządza się dla każdego stanowiska pracy: z opisem stanowiska, wynikami oceny dla każdego czynnika, działaniami profilaktycznymi, datą i osobami, które dokonały oceny.
- Za ocenę odpowiada pracodawca, także wtedy, gdy korzysta z pomocy osoby wykonującej zadania służby BHP, specjalisty spoza firmy albo gotowego narzędzia.
- Ocenę konsultuje się z pracownikami lub ich przedstawicielami, a o ryzyku informuje się każdego pracownika.
- Przepisy nie wyznaczają stałego terminu aktualizacji: do oceny wraca się wtedy, gdy zmienia się coś, co może wpływać na ryzyko.
Czym jest ocena ryzyka zawodowego
Ocena ryzyka zawodowego to ustalenie, jakie zagrożenia występują na stanowisku pracy, jakie skutki mogą mieć dla zdrowia pracownika i czy stosowane środki wystarczają, żeby ryzyko było dopuszczalne. Jej wynik zapisuje się w dokumentacji oceny ryzyka zawodowego.
- 01
Obowiązek z Kodeksu pracy
Art. 226 zobowiązuje pracodawcę, by oceniał i dokumentował ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą, stosował niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające to ryzyko i informował pracowników o ryzyku oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami.
- 02
Zagrożenie a ryzyko
Zagrożeniem jest to, co może wyrządzić szkodę, na przykład gorący olej, mokra posadzka czy ciężki karton. Ryzyko łączy dwie rzeczy: jak poważne mogą być skutki i jak prawdopodobne jest ich wystąpienie.
- 03
Podstawa planu działań
Dobra ocena pokazuje, co poprawić, w jakiej kolejności i kto się tym zajmie. Dokument odłożony do szafy nikogo nie chroni.
- 04
Stan na dzień oceny
Ocena opisuje warunki pracy w chwili jej przeprowadzenia, dlatego trzeba ją aktualizować, gdy firma się zmienia.
Kto musi przeprowadzić ocenę ryzyka
Obowiązek dotyczy każdego pracodawcy, który zatrudnia co najmniej jednego pracownika, bez względu na branżę i wielkość firmy.
- 01
Pracownik w rozumieniu Kodeksu pracy
To osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę (art. 2). Liczy się każda taka osoba, także zatrudniona w niepełnym wymiarze czasu pracy albo na czas określony.
- 02
Małe firmy bez wyjątku
Ocenę musi przygotować także restauracja zatrudniająca jedną kelnerkę, salon fryzjerski z jedną pracownicą czy biuro z jedną asystentką.
- 03
Umowy cywilnoprawne i współpraca B2B
Osobom, które wykonują pracę na innej podstawie w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę, także zapewnia się bezpieczne i higieniczne warunki pracy (art. 304). Ocena ryzyka jest do tego dobrym punktem wyjścia.
- 04
Firma bez pracowników
Jeśli nikt nie pracuje na podstawie stosunku pracy, obowiązek z art. 226 nie powstaje. Pojawia się z chwilą zatrudnienia pierwszej osoby.
- 05
Praca zdalna
Pracodawca przygotowuje ocenę ryzyka uwzględniającą pracę zdalną i informację dla pracownika, a pracownik przed rozpoczęciem pracy zdalnej składa oświadczenie, że się z nimi zapoznał (art. 67³¹).
Co zawiera dokumentacja oceny ryzyka
Minimalną treść dokumentacji określa § 39a ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP. Dokument potwierdzający przeprowadzenie oceny zawiera w szczególności:
- Element
Opis stanowiska pracy
Co oznacza w praktyce: Wykonywane zadania, stosowane maszyny, narzędzia i materiały, czynniki szkodliwe, uciążliwe i niebezpieczne, środki ochrony zbiorowej i indywidualnej, osoby pracujące na stanowisku
- Element
Wyniki oceny dla każdego czynnika
Co oznacza w praktyce: Wynik oceny osobno dla każdego zagrożenia, na przykład poziom ryzyka i to, czy jest ono dopuszczalne
- Element
Niezbędne działania profilaktyczne
Co oznacza w praktyce: Co trzeba zrobić, żeby zmniejszyć ryzyko; w praktyce razem z osobą odpowiedzialną i terminem
- Element
Data oceny i osoby, które jej dokonały
Co oznacza w praktyce: Kiedy i przez kogo ocena została przeprowadzona
Przepisy nie narzucają jednego wzoru ani jednej metody szacowania ryzyka i nie wymagają podpisu specjalisty: dokumentacja jest dokumentem pracodawcy. Zwykle sporządza się ją osobno dla każdego stanowiska, w formie karty oceny ryzyka zawodowego. Gotowy układ pokazuje przykład oceny ryzyka.
Jak przygotować ocenę, krok po kroku
Ocena przebiega w kilku krokach, niezależnie od tego, czy pracodawca robi ją sam, z pomocą specjalisty czy w serwisie internetowym.
- 01
Opis stanowisk
Zadania, maszyny, narzędzia, materiały, miejsca pracy i liczba osób.
- 02
Rozpoznanie zagrożeń
Dla każdego stanowiska, czynnik po czynniku, z wykorzystaniem tego, co wiadomo z dotychczasowych wypadków i pomiarów.
- 03
Oszacowanie ryzyka
Ciężkość możliwych skutków i prawdopodobieństwo ich wystąpienia przy obecnych środkach ochrony.
- 04
Plan działań
Co poprawić, kto się tym zajmie i do kiedy.
- 05
Konsultacje i zatwierdzenie
Omówienie projektu z pracownikami lub ich przedstawicielami, poprawki, podpis pracodawcy.
- 06
Informacja dla pracowników
Przekazanie wyników i zebranie potwierdzeń zapoznania się.
Sposoby szacowania opisuje poradnik metody oceny ryzyka, a całość krok po kroku: jak przeprowadzić ocenę ryzyka zawodowego.
Kto przeprowadza ocenę i kto za nią odpowiada
Za ocenę ryzyka odpowiada pracodawca. Może przygotować ją sam albo z pomocą innych osób, ale decyzje i odpowiedzialność pozostają po jego stronie.
- 01
Pracodawca
Ocenia ryzyko, zatwierdza dokumentację i pilnuje, żeby zaplanowane działania zostały wykonane.
- 02
Osoba wykonująca zadania służby BHP
W firmie zatrudniającej do 100 pracowników może to być pracownik zatrudniony przy innej pracy albo specjalista spoza firmy. Pracodawca po odpowiednim szkoleniu może wykonywać te zadania sam, jeśli zatrudnia do 10 pracowników albo do 50, gdy kategoria ryzyka jego działalności nie jest wyższa niż trzecia (art. 237¹¹ Kodeksu pracy). Szczegóły: służba BHP w małej firmie.
- 03
Pracownicy lub ich przedstawiciele
Pracodawca konsultuje z nimi ocenę ryzyka zawodowego i informowanie o tym ryzyku (art. 237¹¹a). Najprościej zrobić to na projekcie dokumentacji, przed jej zatwierdzeniem. Więcej: konsultacje z pracownikami.
- 04
Zespół oceniający
W małej firmie to często pracodawca i osoba zajmująca się BHP; warto dołączyć pracownika, który zna stanowisko z codziennej pracy.
Kiedy aktualizować i gdzie przechowywać
Przepisy nie wyznaczają stałego terminu aktualizacji, na przykład corocznego. Ocena ma odpowiadać rzeczywistym warunkom pracy, więc wraca się do niej, gdy coś się zmienia.
- 01
Kiedy wrócić do oceny
- nowe stanowisko, nowe zadania albo zmiana organizacji pracy;
- nowe maszyny, urządzenia, narzędzia lub substancje chemiczne;
- przebudowa lub zmiana pomieszczeń;
- wypadek przy pracy albo stwierdzona choroba zawodowa;
- nowe wyniki pomiarów czynników szkodliwych;
- zmiana przepisów dotyczących stanowiska.
Każdą aktualizację warto odnotować z datą, przyczyną, zakresem zmian i osobami, które jej dokonały. Szczegóły: aktualizacja oceny ryzyka.
- 02
Gdzie przechowywać
Dokumentację przechowuje pracodawca w zakładzie pracy, w formie papierowej lub elektronicznej. Nie wysyła się jej do żadnego urzędu. Inspektor pracy może zażądać jej okazania podczas kontroli.
- 03
Informacja dla pracowników
Pracownik powinien poznać ryzyko związane ze swoją pracą i zasady ochrony przed zagrożeniami przed rozpoczęciem pracy, na przykład podczas instruktażu stanowiskowego. Podpisane potwierdzenie zapoznania się z oceną ułatwia wykazanie, że informacja została przekazana. Więcej: informowanie pracowników o ryzyku.
Sześć nieporozumień wokół oceny ryzyka
- 01
„Robi się ją raz w roku.” Przepisy nie wyznaczają takiego terminu. Ocenę aktualizuje się po zmianach, które mogą wpływać na ryzyko.
- 02
„W małej firmie nie trzeba.” Obowiązek powstaje z chwilą zatrudnienia pierwszego pracownika.
- 03
„Wystarczy pobrać wzór i wpisać nazwę firmy.” Wzór pomaga uporządkować pracę, ale ocena musi opisywać konkretne stanowiska: zagrożenia, które naprawdę występują, i środki, które naprawdę się stosuje.
- 04
„Ocenę trzeba gdzieś złożyć.” Nie: dokumentacja zostaje w firmie i okazuje się ją na żądanie inspektora pracy.
- 05
„Jeśli ocenę zrobił ktoś z zewnątrz, to on za nią odpowiada.” Pomoc z zewnątrz nie przenosi odpowiedzialności: za stan BHP w zakładzie pracy odpowiada pracodawca.
- 06
„Najważniejsze, żeby był dokument.” Liczy się to, co dzieje się na stanowisku: czy środki są stosowane, a pracownicy wiedzą, jak się chronić.
Ocena ryzyka w poszczególnych branżach
Zagrożenia różnią się w zależności od branży. Na stronie branży są typowe zagrożenia i środki ochrony.
Warto przeczytać
- PoradnikJak przeprowadzić ocenę ryzyka zawodowego: kto, kiedy i w jakich krokach
- PoradnikAktualizacja oceny ryzyka zawodowego: kiedy i jak ją przeprowadzić
- PoradnikSłużba BHP w małej firmie: kto może wykonywać jej zadania
- PoradnikInformowanie pracowników o ryzyku zawodowym: co, kiedy i jak
- StronaPrzykład oceny ryzyka zawodowego: jak wygląda dokumentacja, część po części
- NarzędzieSłownik BHP i oceny ryzyka zawodowego
Pytania i odpowiedzi
Czy ocenę ryzyka zawodowego trzeba gdzieś wysłać lub zarejestrować?
Nie. Dokumentacja zostaje w zakładzie pracy, w formie papierowej lub elektronicznej. Pracodawca okazuje ją na żądanie inspektora pracy podczas kontroli, a pracownicy powinni znać wyniki oceny dotyczące ich stanowisk.
Czym różni się ocena ryzyka od dokumentacji oceny ryzyka?
Ocena to praca: rozpoznanie zagrożeń, oszacowanie ryzyka i decyzja o środkach. Dokumentacja to jej zapis: opis stanowiska, wyniki dla każdego czynnika, działania profilaktyczne, data i osoby, które dokonały oceny (§ 39a rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP).
Firma ma dwa lokale. Czy potrzebne są dwie oceny?
Ocenę przeprowadza się dla stanowisk pracy, a to samo stanowisko w dwóch miejscach może mieć inne zagrożenia: inne pomieszczenia, inne urządzenia, inną organizację pracy. Można przygotować jedną dokumentację z osobnymi kartami dla stanowisk w każdym lokalu albo dwie osobne dokumentacje. Ważne, żeby opis odpowiadał rzeczywistości w każdym miejscu.
Kto może zażądać wglądu w dokumentację?
Inspektor pracy w czasie kontroli: Państwowa Inspekcja Pracy kontroluje przestrzeganie przepisów BHP. Pracownicy mają prawo wiedzieć, jakie ryzyko wiąże się z ich pracą: pracodawca informuje ich o nim, a ocenę konsultuje z nimi lub z ich przedstawicielami.
Czy dokumentację musi podpisać specjalista BHP?
Przepisy tego nie wymagają. Dokumentacja zawiera datę oceny i osoby, które jej dokonały, a zatwierdza ją pracodawca. Jeśli w ocenie uczestniczyła osoba wykonująca zadania służby BHP, jej podpis potwierdza ten udział.
Przepisy i źródła
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 marca 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
Przy każdym źródle podano datę odczytu. Przepisy się zmieniają: zawsze warto sprawdzić tekst aktualnie obowiązujący.
Ta strona ma charakter informacyjny: nie jest oceną ryzyka przeprowadzoną w konkretnej firmie ani indywidualną poradą specjalisty ds. BHP lub lekarza medycyny pracy.