Konsultacje z pracownikami w sprawach BHP i oceny ryzyka

Art. 237¹¹ᵃ § 1 KP mówi o konsultowaniu wszystkich działań związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy, a w szczególności:

• 01

  Zmian w organizacji pracy i wyposażeniu stanowisk pracy, wprowadzania nowych procesów technologicznych oraz substancji chemicznych i ich mieszanin, jeżeli mogą one stwarzać zagrożenie dla zdrowia lub życia pracowników.

• 02

  Oceny ryzyka zawodowego występującego przy wykonywaniu określonych prac oraz informowania pracowników o tym ryzyku.

• 03

  Tworzenia służby BHP lub powierzania wykonywania jej zadań innym osobom oraz wyznaczania pracowników do udzielania pierwszej pomocy, a także do działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji.

• 04

  Przydzielania pracownikom środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego.

• 05

  Szkolenia pracowników w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.

Przepis nie przewiduje progu zatrudnienia: obowiązek konsultacji ma także firma z jednym pracownikiem. Niezależnie od konsultacji pracownicy lub ich przedstawiciele mogą sami przedstawiać pracodawcy wnioski w sprawie eliminacji lub ograniczenia zagrożeń zawodowych (§ 2). Te zasady wywodzą się z dyrektywy ramowej 89/391/EWG, która przewiduje konsultacje i udział pracowników w sprawach bezpieczeństwa i zdrowia.

W małej firmie okazji do konsultacji jest więcej, niż się wydaje. Poza oceną ryzyka i jej aktualizacją konsultuje się na przykład:

• zakup nowej maszyny, która zmienia sposób pracy, np. pieca w piekarni albo podnośnika w warsztacie;
• wprowadzenie nowego środka chemicznego do sprzątania lub dezynfekcji;
• wybór rękawic, obuwia czy odzieży roboczej;
• wyznaczenie osób do udzielania pierwszej pomocy i do działań przeciwpożarowych;
• zmianę osoby lub firmy, która wykonuje zadania służby BHP;
• plan szkoleń BHP.

Nie trzeba za każdym razem zwoływać osobnego zebrania: kilka spraw można omówić podczas jednego spotkania i zapisać w jednym protokole.

Pracodawca konsultuje się z pracownikami albo z ich przedstawicielami. Przedstawicieli wybierają zakładowe organizacje związkowe, a jeżeli u pracodawcy takie organizacje nie działają, sami pracownicy, w trybie przyjętym w zakładzie pracy (art. 237¹³ᵃ KP). Pracodawca nie wyznacza przedstawiciela sam.

W małej firmie najprostsze są konsultacje bezpośrednio ze wszystkimi pracownikami: w zespole kilku osób każdy zna swoje stanowisko i może się wypowiedzieć. Wybór przedstawiciela ma sens, gdy firma jest większa, pracuje na zmiany albo w kilku lokalizacjach.

Pracodawca zatrudniający więcej niż 250 pracowników powołuje komisję BHP (art. 237¹² § 1 KP) i może prowadzić konsultacje w jej ramach (art. 237¹¹ᵃ § 5 KP). Firma zatrudniająca do 100 pracowników, dla której przeznaczony jest ten serwis, nie ma obowiązku powoływania komisji.

Kodeks pracy określa kilka zasad, które chronią pracowników i ich przedstawicieli:

• pracodawca zapewnia odpowiednie warunki do przeprowadzania konsultacji, a zwłaszcza dba o to, by odbywały się w godzinach pracy; za czas nieprzepracowany w związku z konsultacjami uczestnicy zachowują prawo do wynagrodzenia (art. 237¹¹ᵃ § 3 KP);
• pracownicy i ich przedstawiciele nie mogą ponosić niekorzystnych konsekwencji z powodu udziału w konsultacjach i zgłaszania wniosków (art. 237¹¹ᵃ § 6 KP);
• na umotywowany wniosek pracowników lub ich przedstawicieli w sprawach zagrożenia zdrowia i życia inspektorzy pracy Państwowej Inspekcji Pracy przeprowadzają kontrole (art. 237¹¹ᵃ § 4 KP).

W praktyce warto zaplanować konsultacje tak, by wszyscy mogli w nich uczestniczyć: także osoby z drugiej zmiany i pracujące poza siedzibą.

• 01

  Przygotowanie projektu z opisami stanowisk, kartami oceny i planem działań.

• 02

  Udostępnienie projektu wszystkim pracownikom lub przedstawicielom, przynajmniej w części dotyczącej ich stanowisk, z terminem na uwagi.

• 03

  Spotkanie: omówienie zagrożeń, oszacowania ryzyka i planu działań, stanowisko po stanowisku.

• 04

  Zebranie uwag: brakujące zagrożenia, środki, które nie działają, propozycje rozwiązań.

• 05

  Odniesienie się do uwag: przyjęte uwagi wprowadza się do dokumentacji, a przy odrzuconych krótko zapisuje się powód.

• 06

  Protokół z konsultacji.

• 07

  Wersja ostateczna, a po niej informacja o ryzyku dla każdego pracownika, opisana w poradniku Informowanie pracowników o ryzyku.

W formularzu tego serwisu można zaznaczyć, że konsultacje już się odbyły albo że odbędą się na podstawie projektu dokumentu. Dokumentacja zawiera też wzór protokołu konsultacji.

Kodeks pracy nie określa formy konsultacji ani wzoru ich dokumentowania. Najprostszym dowodem jest protokół, który zawiera:

• Element protokołu

  Data i forma

  Przykład: Spotkanie w siedzibie firmy, 12 lutego

• Element protokołu

  Uczestnicy

  Przykład: Pracodawca, osoba wykonująca zadania służby BHP, wszyscy pracownicy albo przedstawiciel

• Element protokołu

  Przedmiot

  Przykład: Projekt oceny ryzyka zawodowego dla stanowisk fryzjera i recepcjonisty

• Element protokołu

  Uwagi i wnioski

  Przykład: Zgłoszone zagrożenia, propozycje zmian

• Element protokołu

  Stanowisko pracodawcy

  Przykład: Które uwagi przyjęto, które nie i dlaczego

• Element protokołu

  Podpisy

  Przykład: Pracodawca i uczestnicy

Protokół przechowuje się razem z dokumentacją oceny ryzyka. Gdy ocena jest aktualizowana, zmienione części konsultuje się ponownie i sporządza kolejny protokół.

Właścicielka salonu przygotowała projekt oceny ryzyka i omówiła go z trzema fryzjerkami podczas zebrania w godzinach pracy, przed otwarciem salonu. Zgłoszono trzy uwagi:

• 01

  Przy farbowaniu w sezonie ślubnym wentylacja nie wystarcza

  Do planu działań trafił przegląd wyciągu i ustawienie stanowiska farbowania bliżej okna.

• 02

  Rękawice lateksowe podrażniają skórę

  Zamieniono je na nitrylowe.

• 03

  Przy długim staniu bolą nogi

  Zamówiono maty antyzmęczeniowe przy stanowiskach i ustalono przerwy między klientkami.

Wszystkie uwagi przyjęto, a protokół podpisały cztery osoby. Zagrożenia typowe dla tej branży opisuje strona Ocena ryzyka zawodowego: salon fryzjerski i kosmetyczny, a zagrożenia związane z farbami i innymi preparatami fryzjerskimi – opis zagrożenia Substancje chemiczne.

• PoradnikJak przeprowadzić ocenę ryzyka zawodowego: kto, kiedy i w jakich krokach
• PoradnikInformowanie pracowników o ryzyku zawodowym: co, kiedy i jak
• PoradnikSłużba BHP w małej firmie: kto może wykonywać jej zadania
• PoradnikPierwsza pomoc i ochrona przeciwpożarowa w firmie: wyznaczenie osób i obowiązki
• BranżaSalon fryzjerski i kosmetyczny
• BranżaRestauracja i bar
• BranżaSklep
• BranżaFirma sprzątająca
• BranżaBiuro

Zobacz też: Wszystkie poradniki

• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
• Dyrektywa Rady 89/391/EWG z dnia 12 czerwca 1989 r. w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy (dostęp: 4 listopada 2026)

Przy każdym źródle podano datę odczytu. Przepisy się zmieniają: zawsze warto sprawdzić tekst aktualnie obowiązujący.

Ta strona ma charakter informacyjny: nie jest oceną ryzyka przeprowadzoną w konkretnej firmie ani indywidualną poradą specjalisty ds. BHP lub lekarza medycyny pracy.