Informowanie pracowników o ryzyku zawodowym: co, kiedy i jak

Obowiązek wynika z kilku przepisów, które się uzupełniają:

• Przepis

  Art. 226 pkt 2 KP

  Co mówi: Pracodawca informuje pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą, oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami

• Przepis

  Art. 207¹ § 1 KP

  Co mówi: Pracodawca przekazuje informacje o zagrożeniach w zakładzie, na stanowiskach i przy wykonywanych pracach, w tym o zasadach postępowania w razie awarii, o działaniach ochronnych i zapobiegawczych oraz o pracownikach wyznaczonych do pierwszej pomocy i do działań przeciwpożarowych i ewakuacji

• Przepis

  Art. 237⁴ KP

  Co mówi: Pracodawca zaznajamia pracowników z przepisami i zasadami BHP dotyczącymi ich prac oraz wydaje szczegółowe instrukcje dla stanowisk

• Przepis

  § 39c rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

  Co mówi: Pracodawca informuje o zagrożeniach, przed którymi chronią środki ochrony indywidualnej, i o zasadach ich stosowania

Sam sposób informowania podlega konsultacjom z pracownikami lub ich przedstawicielami, tak samo jak ocena ryzyka (art. 237¹¹ᵃ § 1 pkt 2 KP). Zasady te wywodzą się z dyrektywy ramowej 89/391/EWG, która wymaga, by pracownicy otrzymywali wszystkie niezbędne informacje o zagrożeniach i środkach ochrony.

Informacja o ryzyku nie musi powtarzać całej dokumentacji. Ma być zrozumiała dla osoby, która pracuje na danym stanowisku. Dobra informacja odpowiada na kilka pytań:

• 01

  Jakie zagrożenia występują na stanowisku i skąd się biorą.

• 02

  Co może się stać, czyli jakie są możliwe skutki.

• 03

  Jakie środki stosuje firma: osłony, wentylacja, organizacja pracy.

• 04

  Jakie środki ochrony indywidualnej pracownik ma stosować i kiedy.

• 05

  Jak pracować bezpiecznie: najważniejsze zasady i instrukcje.

• 06

  Co robić w razie wypadku, pożaru lub awarii i dokąd się ewakuować.

• 07

  Kto jest wyznaczony do udzielania pierwszej pomocy i do działań przeciwpożarowych, gdzie pracuje i jak się z nim skontaktować (art. 207¹ § 2 KP).

• 08

  Komu zgłaszać zauważone zagrożenia.

Przykład dla sprzedawcy w sklepie spożywczym: poślizgnięcia na mokrej podłodze przy chłodniach, dźwiganie skrzynek z napojami, skaleczenia przy otwieraniu kartonów, praca przy kasie i kontakt z trudnymi klientami. Do tego stosowane środki (maty, wózek, noże z chowanym ostrzem, przycisk wzywania pomocy) i zasady, np. natychmiastowe zgłaszanie rozlanych płynów. Typowe zagrożenia dla tego stanowiska opisuje strona Sprzedawca w sklepie spożywczym.

W dokumentacji przygotowanej w tym serwisie informacja dla pracowników jest osobną częścią dokumentu, napisaną prostym językiem, z odrębnym fragmentem dla każdego stanowiska.

Pracownik powinien znać ryzyko, zanim zacznie pracę. Naturalnym momentem jest szkolenie wstępne BHP, które pracodawca zapewnia przed dopuszczeniem do pracy (art. 237³ § 2 KP), a zwłaszcza instruktaż stanowiskowy, tam gdzie się go przeprowadza: odbywa się na stanowisku i pozwala pokazać zagrożenia na miejscu.

Informację przekazuje się ponownie, gdy:

• ocena ryzyka zostanie zaktualizowana, np. po zakupie nowej maszyny, zmianie środków chemicznych lub organizacji pracy;
• pracownik przechodzi na inne stanowisko;
• po wypadku przy pracy zmieniają się środki lub zasady pracy;
• pojawia się możliwość wystąpienia zagrożenia dla zdrowia lub życia: wtedy pracodawca niezwłocznie informuje o nim pracowników (art. 209² § 1 KP).

Przy szkoleniu okresowym warto przypomnieć najważniejsze zagrożenia i zasady, nawet jeśli ocena się nie zmieniła.

Kodeks pracy nie narzuca formy informacji o ryzyku. W małej firmie dobrze sprawdza się połączenie dwóch sposobów:

• 01

  Rozmowa przy instruktażu stanowiskowym, na samym stanowisku, z pokazaniem zagrożeń i środków.

• 02

  Dokument na piśmie: wydruk informacji dla danego stanowiska albo jej wersja elektroniczna, do której pracownik ma stały dostęp.

Sama tablica ogłoszeń nie wystarcza, bo nie wiadomo, kto informację przeczytał. Instrukcje BHP dotyczące maszyn, substancji i pierwszej pomocy udostępnia się pracownikom do stałego korzystania; powinny w zrozumiały sposób wskazywać czynności przed rozpoczęciem pracy, zasady bezpiecznej pracy, czynności po jej zakończeniu i postępowanie w sytuacjach awaryjnych (§ 41 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP). Więcej w poradniku Oznakowanie i instrukcje BHP.

Dokumenty z zakresu prawa pracy sporządza się co do zasady w języku polskim (art. 8 ustawy o języku polskim). Jeśli pracownik słabo zna polski, warto upewnić się, że naprawdę zrozumiał informację, na przykład omawiając ją z osobą, która zna jego język.

Art. 226 KP nie wymaga podpisu pracownika pod informacją o ryzyku. Potwierdzenie jest jednak najprostszym dowodem, że informacja dotarła. Zwykle jest to lista z imieniem i nazwiskiem, stanowiskiem, datą i podpisem, dołączona do dokumentacji oceny. Taką listę zawiera dokumentacja przygotowana w tym serwisie.

Trzeba odróżnić to potwierdzenie od innego obowiązku: pracownik potwierdza w postaci papierowej lub elektronicznej zapoznanie się z przepisami oraz zasadami BHP (art. 237⁴ § 3 KP). Zwykle robi się to przy szkoleniu wstępnym. Oba potwierdzenia można zebrać przy tej samej okazji.

Podpis oznacza, że pracownik otrzymał i przeczytał informację, a nie, że zgadza się z oceną. Jego uwagi są cennym materiałem do konsultacji i kolejnej aktualizacji.

Dla pracy zdalnej Kodeks pracy przewiduje szczególne zasady (art. 67³¹ KP):

• ocena ryzyka uwzględnia w szczególności wpływ pracy zdalnej na wzrok, układ mięśniowo-szkieletowy oraz uwarunkowania psychospołeczne tej pracy (§ 5);
• na podstawie oceny pracodawca opracowuje informację o zasadach organizacji stanowiska pracy zdalnej z uwzględnieniem ergonomii, zasadach bezpiecznej pracy, czynnościach po jej zakończeniu i postępowaniu w sytuacjach awaryjnych (§ 5);
• przed dopuszczeniem do pracy zdalnej pracownik potwierdza w oświadczeniu, w postaci papierowej lub elektronicznej, zapoznanie się z oceną ryzyka i z tą informacją oraz zobowiązuje się do ich przestrzegania (§ 6).

Dokumentacja przygotowana w tym serwisie zawiera załącznik z informacją dla pracy zdalnej. Szczegóły w poradniku Praca zdalna: ocena ryzyka.

• PoradnikJak przeprowadzić ocenę ryzyka zawodowego: kto, kiedy i w jakich krokach
• PoradnikSzkolenia BHP: instruktaż ogólny, stanowiskowy i szkolenia okresowe
• PoradnikPraca zdalna: ocena ryzyka, informacja i oświadczenie pracownika
• PoradnikKonsultacje z pracownikami w sprawach BHP i oceny ryzyka
• PoradnikOznakowanie BHP i instrukcje na stanowiskach pracy
• BranżaSklep
• BranżaSklep spożywczy
• BranżaBiuro
• BranżaRestauracja i bar
• BranżaFirma sprzątająca

Zobacz też: Wszystkie poradniki

• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
• Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
• Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (dostęp: 4 listopada 2026)
• Dyrektywa Rady 89/391/EWG z dnia 12 czerwca 1989 r. w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy (dostęp: 4 listopada 2026)

Przy każdym źródle podano datę odczytu. Przepisy się zmieniają: zawsze warto sprawdzić tekst aktualnie obowiązujący.

Ta strona ma charakter informacyjny: nie jest oceną ryzyka przeprowadzoną w konkretnej firmie ani indywidualną poradą specjalisty ds. BHP lub lekarza medycyny pracy.