- Pracodawca zapewnia szkolenie BHP przed dopuszczeniem pracownika do pracy i prowadzi szkolenia okresowe, w czasie pracy i na swój koszt (art. 237³ KP).
- Szkolenie wstępne obejmuje instruktaż ogólny oraz, na stanowiskach robotniczych i innych z narażeniem na czynniki szkodliwe, uciążliwe lub niebezpieczne, instruktaż stanowiskowy zakończony sprawdzianem.
- Częstotliwość szkoleń okresowych zależy od grupy stanowisk: od raz w roku przy pracach szczególnie niebezpiecznych do raz na 6 lat na stanowiskach administracyjno-biurowych.
- Odbycie instruktaży potwierdza się w karcie szkolenia wstępnego, w postaci papierowej lub elektronicznej; karta i zaświadczenia o szkoleniach okresowych trafiają do akt osobowych.
- Szkolenie opiera się na wynikach oceny ryzyka zawodowego: pracownik poznaje zagrożenia na swoim stanowisku i sposoby ochrony przed nimi.
Obowiązek pracodawcy w Kodeksie pracy
Art. 237³ KP zabrania dopuszczenia pracownika do pracy, do której nie ma on wymaganych kwalifikacji lub potrzebnych umiejętności, a także dostatecznej znajomości przepisów oraz zasad BHP. Pracodawca zapewnia więc szkolenie przed dopuszczeniem do pracy i prowadzi szkolenia okresowe. Szkolenia odbywają się w czasie pracy i na koszt pracodawcy. Szkolenia przed dopuszczeniem do pracy nie powtarza się, gdy pracownik podejmuje pracę na tym samym stanowisku, które zajmował u tego samego pracodawcy bezpośrednio przed zawarciem kolejnej umowy o pracę.
Rodzaje szkoleń, ich programy, formy i terminy określa rozporządzenie w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.
Obok szkoleń art. 237⁴ KP wymaga, by pracodawca zapoznawał pracowników z przepisami i zasadami BHP dotyczącymi wykonywanych prac oraz wydawał szczegółowe instrukcje i wskazówki dotyczące BHP na stanowiskach pracy. Pracownik potwierdza zapoznanie się z przepisami oraz zasadami BHP w postaci papierowej lub elektronicznej. Udział w szkoleniu to także obowiązek pracownika: art. 211 KP wymaga, by pracownik brał udział w szkoleniu i instruktażu z zakresu BHP i poddawał się wymaganym egzaminom sprawdzającym.
Obowiązek dotyczy też samego pracodawcy. Art. 237³ § 2¹ KP wymaga, by pracodawca odbył szkolenie BHP w zakresie niezbędnym do wykonywania swoich obowiązków i okresowo je powtarzał. Pracodawca i osoby kierujące pracownikami muszą też znać przepisy i zasady BHP w zakresie potrzebnym na ich stanowisku (art. 207 § 3 KP).
Szkolenie wstępne: instruktaż ogólny i stanowiskowy
Instruktaż ogólny przechodzą przed dopuszczeniem do pracy nowo zatrudnieni pracownicy, a także uczniowie i studenci odbywający praktyki. Obejmuje podstawowe przepisy i zasady BHP obowiązujące w firmie oraz zasady udzielania pierwszej pomocy i ochrony przeciwpożarowej. Prowadzi go osoba wykonująca w firmie zadania służby BHP, sam pracodawca, jeśli wykonuje te zadania, albo wyznaczony przez pracodawcę pracownik, który ma odpowiednią wiedzę i aktualne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia BHP.
Instruktaż stanowiskowy przechodzi przed dopuszczeniem do pracy pracownik zatrudniany na stanowisku robotniczym lub na innym stanowisku, na którym występuje narażenie na czynniki szkodliwe, uciążliwe lub niebezpieczne, a także pracownik przenoszony na takie stanowisko. Prowadzi go wyznaczona osoba kierująca pracownikami albo sam pracodawca, jeśli mają kwalifikacje, doświadczenie zawodowe i przeszkolenie w zakresie metod prowadzenia instruktażu. Odbywa się na miejscu pracy: z pokazem czynności, ćwiczeniem pod nadzorem i omówieniem zagrożeń stanowiska, wyników oceny ryzyka zawodowego, środków ochrony i postępowania w razie awarii. Kończy się sprawdzianem wiedzy i umiejętności, od którego zależy dopuszczenie do samodzielnej pracy.
Przykład: nowo zatrudniona pomoc kuchenna przechodzi instruktaż ogólny pierwszego dnia, a potem instruktaż stanowiskowy w kuchni. Uczy się obsługi krajalnicy i zmywarki, pracy z gorącymi płynami i z koncentratami środków czyszczących, a także tego, co robić, gdy podłoga jest mokra.
Osoby pracujące na podstawie umowy zlecenia nie są pracownikami, ale pracodawca odpowiada za ich bezpieczne warunki pracy na swoim terenie (art. 304 KP), dlatego warto stosować wobec nich te same zasady instruktażu.
Odbycie obu instruktaży pracownik potwierdza w karcie szkolenia wstępnego, w postaci papierowej lub elektronicznej; karta trafia do akt osobowych.
Szkolenia okresowe: kto i jak często
Szkolenie okresowe odświeża i uzupełnia wiedzę. Pierwsze odbywa się w ciągu 12 miesięcy od rozpoczęcia pracy na danym stanowisku, a w przypadku pracodawców i osób kierujących pracownikami w ciągu 6 miesięcy. Kolejne powtarza się nie rzadziej niż:
- Grupa stanowisk
Stanowiska robotnicze
Szkolenie okresowe: raz na 3 lata
- Grupa stanowisk
Stanowiska robotnicze, na których wykonuje się prace szczególnie niebezpieczne
Szkolenie okresowe: raz w roku
- Grupa stanowisk
Pracodawcy i inne osoby kierujące pracownikami
Szkolenie okresowe: raz na 5 lat
- Grupa stanowisk
Pracownicy inżynieryjno-techniczni
Szkolenie okresowe: raz na 5 lat
- Grupa stanowisk
Pracownicy administracyjno-biurowi
Szkolenie okresowe: raz na 6 lat
W małej firmie stanowiskami robotniczymi są na przykład kucharz, piekarz, mechanik, magazynier, sprzątaczka czy malarz. O zaliczeniu stanowiska do grupy decyduje rodzaj pracy: sprzedawca, fryzjer czy kosmetyczka wykonują pracę fizyczną i w praktyce często szkoli się ich tak jak pracowników na stanowiskach robotniczych. Stanowiska księgowej, recepcjonistki czy agenta nieruchomości zalicza się zwykle do administracyjno-biurowych.
Art. 237³ § 2² KP zwalnia ze szkoleń okresowych pracowników administracyjno-biurowych, jeśli przeważająca działalność pracodawcy należy do grupy działalności o kategorii ryzyka nie wyższej niż trzecia (w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu wypadkowym). Zwolnienie nie obowiązuje, gdy z oceny ryzyka zawodowego wynika, że szkolenie jest konieczne.
Na miejscu czy przez internet
Rozporządzenie przewiduje kilka form szkolenia: instruktaż, kurs, seminarium i samokształcenie kierowane, czyli naukę na podstawie materiałów od organizatora, przekazywanych na przykład przez internet, z konsultacjami. Forma zależy od rodzaju szkolenia i grupy stanowisk.
- 01
Instruktażu stanowiskowego co do zasady nie da się zastąpić nagraniem: wymaga pokazu i ćwiczeń na miejscu pracy.
- 02
Szkolenie okresowe na stanowiskach robotniczych ma formę instruktażu, z ćwiczeniami praktycznymi.
- 03
Pracodawcy, osoby kierujące pracownikami oraz pracownicy inżynieryjno-techniczni i administracyjno-biurowi mogą przejść szkolenie okresowe w formie samokształcenia kierowanego.
Szkolenie okresowe kończy się egzaminem, a uczestnik otrzymuje zaświadczenie o jego ukończeniu. Pracodawca organizuje szkolenie sam albo zleca je jednostce, która prowadzi szkolenia w dziedzinie BHP. Niezależnie od formy treść powinna dotyczyć pracy w tej konkretnej firmie: ogólny kurs bez odniesienia do zagrożeń na stanowisku daje niewiele.
Przy wyborze szkolenia zewnętrznego warto sprawdzić:
- czy program obejmuje zagrożenia z oceny ryzyka zawodowego firmy, a nie tylko ogólne przepisy;
- czy szkolenie na stanowiskach robotniczych ma część praktyczną, prowadzoną przy sprzęcie, którego pracownicy używają;
- czy uczestnik zdaje egzamin i dostaje zaświadczenie z datą, rodzajem szkolenia i grupą stanowisk;
- czy materiały są zrozumiałe dla wszystkich uczestników, także dla osób, które słabiej znają język polski.
Przygotowanie, które nie jest szkoleniem okresowym
Część obowiązków wymaga osobnego przygotowania, niezależnego od szkoleń z rozporządzenia:
- 01
Osoby wyznaczone do pierwszej pomocy oraz do działań przeciwpożarowych i ewakuacji (art. 209¹ KP): ich liczba, szkolenie i wyposażenie powinny uwzględniać rodzaj i poziom zagrożeń. Więcej w poradniku pierwsza pomoc i ochrona ppoż..
- 02
Operatorzy wózków widłowych z mechanicznym napędem podnoszenia: potrzebują zaświadczenia kwalifikacyjnego wydawanego przez Urząd Dozoru Technicznego.
- 03
Prace szczególnie niebezpieczne, na przykład prace na wysokości czy w zbiornikach: rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP wymaga dla nich szczegółowego instruktażu i odpowiedniego nadzoru.
- 04
Pracodawca, który sam wykonuje zadania służby BHP (art. 237¹¹ KP): musi ukończyć szkolenie niezbędne do ich wykonywania. Kiedy jest to możliwe, wyjaśnia poradnik służba BHP w małej firmie.
Jeśli w firmie pracują cudzoziemcy, szkolenie powinno być dla nich zrozumiałe. Pomagają tłumaczenie, piktogramy i sprawdzenie w praktyce, czy pracownik wie, co robić.
Jakie dokumenty zostają w firmie
Po szkoleniach w aktach osobowych pracownika powinny się znaleźć:
- karta szkolenia wstępnego z potwierdzeniem odbycia instruktażu ogólnego i stanowiskowego, w postaci papierowej lub elektronicznej;
- zaświadczenia o ukończeniu szkoleń okresowych;
- potwierdzenie zapoznania się z przepisami i zasadami BHP, w postaci papierowej lub elektronicznej (art. 237⁴ KP);
- potwierdzenie zapoznania się z ryzykiem zawodowym na stanowisku. Jak je przygotować, opisuje poradnik informowanie pracowników o ryzyku.
Warto też prowadzić prostą tabelę: pracownik, stanowisko, data instruktażu stanowiskowego, data ostatniego szkolenia okresowego i termin następnego. Ułatwia to pilnowanie terminów i odpowiedź na pytania inspektora pracy. Pełną listę dokumentów zawiera lista kontrolna dokumentów BHP.
Warto przeczytać
- PoradnikSłużba BHP w małej firmie: kto może wykonywać jej zadania
- PoradnikInformowanie pracowników o ryzyku zawodowym: co, kiedy i jak
- PoradnikPierwsza pomoc i ochrona przeciwpożarowa w firmie: wyznaczenie osób i obowiązki
- PoradnikDokumenty BHP w firmie: co trzeba mieć i gdzie to trzymać
- NarzędzieLista kontrolna dokumentów BHP
- StronaPomoc kuchenna
- BranżaRestauracja i bar
- BranżaPiekarnia i cukiernia
- BranżaMagazyn i transport
- BranżaBiuro
Zobacz też: Wszystkie poradniki
Pytania i odpowiedzi
Czy pracownik może zacząć pracę przed szkoleniem BHP?
Nie. Instruktaż ogólny, a na stanowiskach robotniczych i innych z narażeniem także instruktaż stanowiskowy, przeprowadza się przed dopuszczeniem do pracy, zwykle pierwszego dnia, w czasie pracy i na koszt pracodawcy. Wyjątek dotyczy pracownika, który wraca na to samo stanowisko u tego samego pracodawcy bezpośrednio po poprzedniej umowie o pracę.
Jak często pracownik biurowy przechodzi szkolenie okresowe?
Pracownicy administracyjno-biurowi przechodzą szkolenie okresowe nie rzadziej niż raz na 6 lat, chyba że obejmuje ich zwolnienie z art. 237³ § 2² KP (przeważająca działalność pracodawcy w kategorii ryzyka nie wyższej niż trzecia, a ocena ryzyka nie wskazuje potrzeby szkolenia). Na stanowiskach robotniczych termin jest krótszy: nie rzadziej niż raz na 3 lata, a przy pracach szczególnie niebezpiecznych raz w roku.
Czy szkolenie BHP można odbyć przez internet?
Szkolenie okresowe pracodawców, osób kierujących pracownikami oraz pracowników inżynieryjno-technicznych i administracyjno-biurowych może mieć formę samokształcenia kierowanego, także przez internet. Instruktaż stanowiskowy i szkolenie okresowe na stanowiskach robotniczych wymagają zajęć na miejscu, z pokazem i ćwiczeniami. Wyjątek: szkolenie wstępne osoby przyjmowanej na stanowisko administracyjno-biurowe, z którą już przy zawarciu umowy uzgodniono pracę zdalną, można przeprowadzić w całości na odległość (art. 67³¹ § 2 KP).
Kto płaci za szkolenie BHP?
Pracodawca. Szkolenie odbywa się w czasie pracy i na jego koszt (art. 237³ KP), także wtedy, gdy prowadzi je zewnętrzna firma szkoleniowa.
Czy właściciel firmy też musi przejść szkolenie BHP?
Tak. Art. 237³ § 2¹ KP wymaga, by pracodawca odbył szkolenie BHP w zakresie niezbędnym do wykonywania swoich obowiązków i okresowo je powtarzał; według rozporządzenia w sprawie szkolenia szkolenie okresowe pracodawców odbywa się nie rzadziej niż raz na 5 lat. Jeśli sam wykonuje zadania służby BHP, potrzebuje dodatkowo szkolenia przygotowującego do tych zadań.
Przepisy i źródła
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
Przy każdym źródle podano datę odczytu. Przepisy się zmieniają: zawsze warto sprawdzić tekst aktualnie obowiązujący.
Ta strona ma charakter informacyjny: nie jest oceną ryzyka przeprowadzoną w konkretnej firmie ani indywidualną poradą specjalisty ds. BHP lub lekarza medycyny pracy.