- Pracodawca zatrudniający więcej niż 100 pracowników tworzy służbę BHP, a zatrudniający do 100 pracowników powierza jej zadania pracownikowi zatrudnionemu przy innej pracy (art. 237¹¹ § 1 KP).
- Pracodawca, który ukończył wymagane szkolenie, może sam wykonywać zadania służby BHP, jeśli zatrudnia do 10 pracowników albo do 50, gdy jego działalność należy do grupy o kategorii ryzyka nie wyższej niż trzecia.
- W razie braku kompetentnych pracowników zadania służby BHP można powierzyć specjaliście spoza zakładu (art. 237¹¹ § 2 KP).
- Powierzenie zadań specjaliście spoza zakładu nie zmienia zakresu odpowiedzialności pracodawcy za stan BHP (art. 207 § 1 KP).
- Służba BHP pełni funkcje doradcze i kontrolne: nie podejmuje decyzji za pracodawcę.
Czym jest służba BHP
Kodeks pracy określa służbę BHP jako służbę pełniącą funkcje doradcze i kontrolne w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy (art. 237¹¹ § 1 KP). Szczegółowy zakres jej działania i wymagane kwalifikacje określa rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy.
Do zadań służby BHP należą m.in.:
- kontrola warunków pracy oraz przestrzegania przepisów i zasad BHP;
- bieżące informowanie pracodawcy o stwierdzonych zagrożeniach i zgłaszanie wniosków, jak je usunąć;
- udział w ocenie ryzyka zawodowego;
- udział w ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy;
- doradztwo w zakresie stosowania przepisów i zasad BHP.
W firmie, która zatrudnia kilka osób, nie oznacza to osobnego etatu. Chodzi o to, by ktoś z odpowiednim przygotowaniem regularnie sprawdzał warunki pracy i doradzał pracodawcy, co poprawić.
Kto może wykonywać zadania służby BHP
Możliwości zależą od liczby pracowników i od kategorii ryzyka (art. 237¹¹ KP):
- Liczba pracowników
Do 10
Kto może wykonywać zadania służby BHP: Pracodawca po wymaganym szkoleniu; pracownik zatrudniony przy innej pracy; specjalista spoza zakładu, gdy brak kompetentnych pracowników
- Liczba pracowników
Od 11 do 50, kategoria ryzyka nie wyższa niż trzecia
Kto może wykonywać zadania służby BHP: Jak wyżej
- Liczba pracowników
Od 11 do 50 przy wyższej kategorii ryzyka oraz od 51 do 100
Kto może wykonywać zadania służby BHP: Pracownik zatrudniony przy innej pracy; specjalista spoza zakładu, gdy brak kompetentnych pracowników
- Liczba pracowników
Ponad 100
Kto może wykonywać zadania służby BHP: Służba BHP tworzona w zakładzie; specjalista spoza zakładu, gdy brak kompetentnych pracowników
Progi dotyczą pracowników w rozumieniu art. 2 KP, czyli osób zatrudnionych m.in. na podstawie umowy o pracę. Kategoria ryzyka wynika z rodzaju przeważającej działalności według PKD: przepisy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych przypisują ją grupom działalności. W razie wątpliwości warto zapytać biuro rachunkowe, a do czasu wyjaśnienia nie zakładać najniższej kategorii.
Dwa przykłady. Salon kosmetyczny zatrudniający sześć osób: właściciel po wymaganym szkoleniu może sam wykonywać zadania służby BHP, niezależnie od kategorii ryzyka. Hurtownia zatrudniająca trzydzieści osób: właściciel może to robić tylko wtedy, gdy kategoria ryzyka jego działalności nie przekracza trzeciej; w przeciwnym razie, a także dopóki kategoria nie jest znana, zadania powierza pracownikowi lub specjaliście spoza zakładu.
Kto i w jakiej sytuacji może wykonywać te zadania, pomaga ustalić narzędzie Kto wykonuje zadania służby BHP.
Pracodawca w roli służby BHP
Pracodawca może sam wykonywać zadania służby BHP tylko wtedy, gdy mieści się w progach z tabeli i ma ukończone szkolenie niezbędne do wykonywania zadań służby BHP (art. 237¹¹ § 1 KP). Program takiego szkolenia określa rozporządzenie w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.
To szkolenie trzeba odróżnić od ogólnego obowiązku: każdy pracodawca odbywa szkolenie BHP w zakresie niezbędnym do wykonywania ciążących na nim obowiązków i powtarza je okresowo (art. 237³ § 2¹ KP). Ukończenie tego ogólnego szkolenia nie wystarcza, by przejąć zadania służby BHP.
Zalety takiego rozwiązania: pracodawca zna firmę i podejmuje decyzje od razu. Wady: wymaga to czasu, a na własną firmę trudno spojrzeć z dystansu. Jeśli pracodawca nie ma jeszcze wymaganego szkolenia, do czasu jego ukończenia powierza zadania służby BHP pracownikowi lub specjaliście spoza zakładu.
W dokumentacji oceny ryzyka warto wskazać, kto wykonuje zadania służby BHP i na jakiej podstawie. Dokumentacja przygotowana w tym serwisie zawiera w tym celu załącznik z powierzeniem zadań albo z oświadczeniem pracodawcy, który wykonuje je sam.
Pracownik zatrudniony przy innej pracy
W firmie zatrudniającej do 100 pracowników zadania służby BHP można powierzyć pracownikowi, który na co dzień wykonuje inną pracę, na przykład kierownikowi sklepu albo zastępcy właściciela (art. 237¹¹ § 1 KP). Musi on mieć kwalifikacje niezbędne do wykonywania zadań służby BHP i ukończyć szkolenie dla pracowników tej służby (art. 237¹¹ § 2 KP); szczegóły kwalifikacji określa rozporządzenie w sprawie służby BHP.
Kilka praktycznych zasad:
- powierzenie warto sporządzić na piśmie, z zakresem zadań i datą;
- osoba ta potrzebuje czasu na zadania BHP w godzinach pracy;
- nie może ponosić niekorzystnych następstw z powodu wykonywania zadań i uprawnień służby BHP (art. 237¹¹ § 3 KP);
- powierzenie zadań służby BHP podlega konsultacjom z pracownikami lub ich przedstawicielami (art. 237¹¹ᵃ § 1 pkt 3 KP).
Specjalista spoza zakładu
Gdy w firmie brakuje kompetentnych pracowników, pracodawca może powierzyć zadania służby BHP specjaliście spoza zakładu (art. 237¹¹ § 2 KP). Specjalista powinien mieć te same kwalifikacje i szkolenie co pracownik służby BHP.
Umowa ze specjalistą powinna jasno określać:
- zakres zadań: kontrole warunków pracy, udział w ocenie ryzyka, udział w ustalaniu przyczyn wypadków, doradztwo;
- częstotliwość wizyt i sposób kontaktu między wizytami;
- formę raportów po kontrolach;
- sposób działania po wypadku przy pracy.
Szkolenia BHP pracowników, pomiary czynników szkodliwych czy badania lekarskie to osobne obowiązki. Specjalista może pomóc je zorganizować, ale warto sprawdzić, czy umowa je obejmuje.
Najważniejsze: art. 207 § 1 KP stanowi, że powierzenie wykonywania zadań służby BHP specjalistom spoza zakładu nie wpływa na zakres odpowiedzialności pracodawcy. Decyzje i środki na ich realizację pozostają po stronie pracodawcy. Więcej w poradniku Odpowiedzialność pracodawcy za BHP.
Służba BHP a ocena ryzyka zawodowego
Udział w ocenie ryzyka należy do zadań służby BHP, ale ocena pozostaje obowiązkiem pracodawcy (art. 226 KP). W praktyce:
- osoba wykonująca zadania służby BHP uczestniczy w identyfikacji zagrożeń i szacowaniu ryzyka;
- pracodawca przyjmuje wyniki, decyduje o działaniach i podpisuje dokumentację;
- dokumentacja wskazuje osoby, które dokonały oceny (§ 39a ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP).
Jeśli dokumentacja powstaje za pomocą formularza online, osoba wykonująca zadania służby BHP powinna przejrzeć projekt, zanim pracodawca go zatwierdzi i skonsultuje z pracownikami. Przebieg całej oceny opisuje poradnik Jak przeprowadzić ocenę ryzyka zawodowego.
Warto przeczytać
- NarzędzieKto może wykonywać zadania służby BHP w firmie
- PoradnikOdpowiedzialność pracodawcy za BHP: obowiązki, osoby kierujące i kontrola
- PoradnikSzkolenia BHP: instruktaż ogólny, stanowiskowy i szkolenia okresowe
- PoradnikKonsultacje z pracownikami w sprawach BHP i oceny ryzyka
- PoradnikJak przeprowadzić ocenę ryzyka zawodowego: kto, kiedy i w jakich krokach
- BranżaSklep
- BranżaRestauracja i bar
- BranżaBiuro
- BranżaWarsztat samochodowy
- BranżaMagazyn i transport
- BranżaRemonty i wykończenia
Zobacz też: Wszystkie poradniki
Pytania i odpowiedzi
Czy firma zatrudniająca dwóch pracowników musi mieć specjalistę BHP?
Nie musi zatrudniać specjalisty. Zadania służby BHP może wykonywać sam pracodawca po wymaganym szkoleniu albo pracownik zatrudniony przy innej pracy; specjalistę spoza zakładu można zaangażować, gdy brakuje kompetentnych pracowników. Ktoś jednak musi te zadania wykonywać.
Skąd wiadomo, jaka jest kategoria ryzyka firmy?
Kategoria ryzyka wynika z rodzaju przeważającej działalności według PKD. Przepisy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych przypisują kategorie poszczególnym grupom działalności. W razie wątpliwości pomoże biuro rachunkowe.
Czy osoby na umowie zlecenia wlicza się do progów 10, 50 i 100 pracowników?
Progi z art. 237¹¹ KP dotyczą pracowników, a pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę (art. 2 KP). Zleceniobiorców ani osób współpracujących na zasadach B2B nie wlicza się do nich.
Czy powierzenie zadań firmie zewnętrznej przenosi na nią odpowiedzialność?
Nie. Art. 207 § 1 KP stanowi wprost, że powierzenie zadań służby BHP specjalistom spoza zakładu nie wpływa na zakres odpowiedzialności pracodawcy za stan bezpieczeństwa i higieny pracy.
Czy szkolenie pracodawcy trzeba powtarzać?
Tak. Kodeks pracy wymaga, by szkolenie pracodawcy w dziedzinie BHP było okresowo powtarzane (art. 237³ § 2¹ KP). Terminy szkoleń okresowych określa rozporządzenie w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.
Przepisy i źródła
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
Przy każdym źródle podano datę odczytu. Przepisy się zmieniają: zawsze warto sprawdzić tekst aktualnie obowiązujący.
Ta strona ma charakter informacyjny: nie jest oceną ryzyka przeprowadzoną w konkretnej firmie ani indywidualną poradą specjalisty ds. BHP lub lekarza medycyny pracy.