Ocena ryzyka zawodowego w aptece: dla każdego stanowiska.

Woda i błoto wnoszone przez pacjentów w czasie deszczu i śniegu, świeżo umyta podłoga, rozlane syropy, płyny i podłoża w izbie ekspedycyjnej, recepturze i zmywalni

• Techniczne Ułożenie przy wejściu maty zatrzymującej wodę na całej szerokości przejścia na sezon jesienno-zimowy
• Organizacyjne Wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za kontrolę i wycieranie posadzki przy wejściu w czasie opadów

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp

Przykłady zdarzeń: Farmaceutka poślizgnęła się na mokrej posadzce przy drzwiach wejściowych w deszczowy dzień. · Pracownik upadł w zmywalni na podłodze mokrej po myciu naczyń. · Technik poślizgnął się na rozlanym przy stole ekspedycyjnym syropie, którego nie wytarto od razu.

Kuwety i kartony z dostaw odstawione na podłogę za stołem ekspedycyjnym i w magazynie, wąskie przejścia między szafami, przewody zasilające urządzeń, progi

• Techniczne Ustawienie stojaka lub regału na kuwety zwrotne przy wejściu dla dostaw
• Organizacyjne Oznaczenie miejsc odkładania dostaw i sprawdzanie drożności przejść na koniec każdej zmiany

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp

Przykłady zdarzeń: Technik potknął się o kuwetę postawioną za stołem ekspedycyjnym w czasie obsługi pacjenta. · Pracownik zaplecza zahaczył stopą o przewód drukarki etykiet i upadł na regał.

Strome lub wąskie schody do magazynu w piwnicy, na piętrze lub na antresoli, pokonywane z kuwetą albo kartonem w rękach, często przy słabym oświetleniu

• Organizacyjne Wprowadzenie zasady noszenia po schodach jednej kuwety naraz, z wolną ręką do trzymania poręczy
• Techniczne Montaż windy towarowej lub podnośnika, jeśli towar jest codziennie przenoszony między kondygnacjami

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp

Przykłady zdarzeń: Pracownik schodził do piwnicy z dwiema kuwetami, nie trzymał się poręczy i spadł z kilku stopni. · Technik zahaczył obcasem o wytartą krawędź stopnia.

Niedomknięte, wysunięte szuflady szaf aptecznych, otwarte drzwi szafek i chłodziarki w wąskim przejściu za stołem ekspedycyjnym, zamykanie szuflad ręką lub biodrem

• Techniczne Przegląd szuflad i prowadnic oraz naprawa szuflad, które same się wysuwają lub zacinają
• Szkoleniowe Omówienie zasady zamykania szuflad podczas instruktażu stanowiskowego

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp

Przykłady zdarzeń: Farmaceuta odwrócił się od stołu ekspedycyjnego i uderzył kolanem w wysuniętą szufladę. · Pracownica przytrzasnęła sobie palce, domykając szufladę biodrem.

Chodnik przed apteką, schody zewnętrzne, podjazd i wejście dla dostaw zimą: lód, śnieg, błoto pośniegowe; odśnieżanie i posypywanie przed otwarciem apteki

• Organizacyjne Ustalenie na piśmie, kto i o której godzinie odśnieża dojście oraz wejście dla dostaw
• Techniczne Zapewnienie piasku lub soli i łopaty przy wejściu przez cały sezon zimowy

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp

Przykłady zdarzeń: Pracownik zaplecza przewrócił się na oblodzonym podjeździe, odbierając kuwety od kierowcy hurtowni. · Kierowniczka upadła na schodach zewnętrznych, otwierając aptekę przed świtem.

Drabinki, stopnie i podesty używane do sięgania po towar z górnych półek regałów, szaf aptecznych i regałów magazynowych; wchodzenie na krzesło lub karton zamiast na drabinkę

• Techniczne Wycofanie uszkodzonych drabinek i zastąpienie stopni bez poręczy podestem z barierką
• Szkoleniowe Wpisanie zasad pracy na drabince do programu instruktażu stanowiskowego

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp

Przykłady zdarzeń: Technik stanął na obrotowym krześle, żeby zdjąć karton z szafy, i spadł, gdy krzesło się obróciło. · Farmaceutka straciła równowagę na drabince, schodząc z kartonem w obu rękach.

Mieszalnik do maści (unguator) i inne mieszadła z napędem elektrycznym w izbie recepturowej: obracające się mieszadło, wkładanie i wyjmowanie pojemnika, czyszczenie mieszadła

• Organizacyjne Opracowanie krótkiej instrukcji bhp obsługi mieszalnika i wywieszenie jej przy stanowisku
• Szkoleniowe Przeszkolenie wszystkich osób pracujących w recepturze z obsługi i czyszczenia mieszalnika

Podstawy prawne: Rozporządzenie w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bhp w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy · art. 207 Kodeksu pracy

Przykłady zdarzeń: Pracownica receptury wyjmowała pojemnik, zanim mieszadło się zatrzymało, i uderzyła się w palec. · Rozpuszczone włosy znalazły się blisko obracającego się mieszadła, gdy pracownica pochyliła się nad urządzeniem.

Automat do magazynowania i wydawania leków: chwytak i ramię poruszające się wewnątrz urządzenia, taśmy podające; sięganie do wnętrza lub wchodzenie do niego przy zacięciu opakowania albo awarii

• Techniczne Sprawdzanie działania blokad drzwi i wyłącznika awaryjnego podczas każdego przeglądu
• Szkoleniowe Spisanie procedury usuwania zacięć i przeszkolenie z niej wszystkich osób obsługujących robota

Podstawy prawne: Rozporządzenie w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bhp w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy · art. 207 Kodeksu pracy

Przykłady zdarzeń: Pracownik sięgnął do wnętrza automatu po zacięte opakowanie, zanim zatrzymał urządzenie, i chwytak uderzył go w rękę. · Technik wszedł do wnętrza robota bez przełączenia go w tryb serwisowy.

Rolety zewnętrzne i kraty antywłamaniowe z napędem elektrycznym lub ręcznym, opuszczane i podnoszone przy otwieraniu i zamykaniu apteki; zacinające się prowadnice

• Techniczne Zlecenie przeglądu i naprawy zacinającej się rolety lub kraty
• Szkoleniowe Omówienie zasad otwierania i zamykania apteki podczas instruktażu stanowiskowego

Podstawy prawne: Rozporządzenie w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bhp w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy · art. 207 Kodeksu pracy

Przykłady zdarzeń: Kierownik przytrzymywał ręką zacinającą się roletę, która przygniotła mu palce. · Pracownica przeszła pod opuszczaną kratą i uderzyła się w głowę.

Noże z wysuwanym ostrzem i nożyczki używane do rozcinania taśm, folii stretch i kartonów z dostaw; cięcie w kierunku ciała, pozostawianie wysuniętego ostrza

• Techniczne Wymiana zwykłych nożyków na noże bezpieczne z automatycznie chowanym ostrzem
• Szkoleniowe Pokazanie bezpiecznego otwierania kartonów podczas instruktażu stanowiskowego

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp

Przykłady zdarzeń: Pracownik zaplecza ciął taśmę na kartonie trzymanym na kolanach i skaleczył się w udo. · Technik schował do kieszeni fartucha nóż z wysuniętym ostrzem i skaleczył się w dłoń.

Szklane butelki z syropami i płynami, słoiki i flakony, szkło recepturowe (zlewki, cylindry, butelki) pękające przy upadku, myciu lub ogrzewaniu; zbieranie stłuczki

• Techniczne Ustawienie sztywnego pojemnika na stłuczkę szklaną w recepturze i na zapleczu
• Organizacyjne Sprawdzanie szkła recepturowego przed użyciem i wymiana naczyń z pęknięciami

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp

Przykłady zdarzeń: Butelka syropu wypadła z kuwety i rozbiła się, a pracownik zbierał odłamki ręką. · Zlewka pękła podczas mycia w gorącej wodzie i skaleczyła dłoń pracownicy receptury.

Uszkodzone przewody, wtyczki i obudowy komputerów, drukarek, chłodziarek, łaźni wodnej i płyt grzejnych; przedłużacze i rozgałęźniki wpinane jeden w drugi; urządzenia elektryczne w pobliżu zlewu w recepturze i zmywalni

• Techniczne Przegląd przedłużaczy i rozgałęźników, usunięcie rozgałęźników wpiętych jeden w drugi i montaż dodatkowych gniazd tam, gdzie są potrzebne
• Techniczne Odsunięcie urządzeń elektrycznych od zlewu w recepturze i zmywalni

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp

Przykłady zdarzeń: Pracownica receptury dotknęła mokrą ręką wtyczki łaźni wodnej z pękniętą obudową. · Kilka rozgałęźników połączonych ze sobą pod stołem ekspedycyjnym nagrzało się i stopiło izolację.

Łaźnia wodna, płyta grzejna, stopione podłoża do maści i czopków, gorąca woda z aparatu do wody oczyszczonej, sterylizator i suszarka do szkła oraz wyjmowane z nich gorące naczynia

• Organizacyjne Oznaczenie miejsca odstawiania gorących naczyń i usunięcie z niego innych przedmiotów
• Środki ochrony indywidualnej Zapewnienie rękawic chroniących przed gorącem przy każdym urządzeniu grzewczym

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp

Przykłady zdarzeń: Pracownica receptury chwyciła gołą ręką parownicę stojącą na łaźni wodnej. · Przy wyjmowaniu naczyń ze sterylizatora technik oparzył przedramię o gorącą półkę.

Wózki platformowe i wózki do kuwet prowadzone przez progi, wąskie drzwi i podjazd; przeładowane wózki ograniczające widoczność; wózki pozostawione w przejściach

• Techniczne Montaż najazdu na próg przy wejściu dla dostaw
• Organizacyjne Ustalenie, ile kuwet można jednorazowo przewozić na wózku

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp

Przykłady zdarzeń: Wózek z kuwetami zatrzymał się na progu, a pracownik uderzył się w goleń o jego krawędź. · Przeładowany wózek przechylił się na podjeździe i kuwety spadły pracownikowi na stopy.

Samochody dostawcze hurtowni manewrujące i cofające na podjeździe, parkingu lub ulicy przy wejściu dla dostaw; odbiór kuwet bezpośrednio z samochodu, po zmroku i przy złej pogodzie

• Organizacyjne Uzgodnienie z hurtowniami miejsca postoju i sposobu przekazywania kuwet
• Techniczne Wyznaczenie i oznakowanie miejsca postoju samochodów dostawczych

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp

Przykłady zdarzeń: Kierowca hurtowni cofał przy wejściu dla dostaw, a pracownik stał z kuwetami za samochodem. · Odbiór dostawy po zmroku na nieoświetlonym podjeździe.

Jazda samochodem służbowym lub prywatnym w celach służbowych: do banku z utargiem, do urzędów, do innych aptek, na szkolenia; pośpiech i zmęczenie po dyżurze

• Organizacyjne Zlecenie odbioru utargu firmie konwojującej lub wpłacanie go w najbliższym wpłatomacie
• Organizacyjne Ustalenie zasad korzystania z samochodu w celach służbowych i sprawdzanie ważności prawa jazdy

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · art. 226 Kodeksu pracy

Przykłady zdarzeń: Kierowniczka jechała do banku z utargiem zaraz po nocnym dyżurze i straciła koncentrację. · Kolizja na parkingu przy hurtowni podczas cofania.

Kartony, butelki i zgrzewki układane na górnych półkach regałów i szaf, przepełnione półki, kuwety ustawione w wysokie stosy w magazynie; wyciąganie towaru spod innych opakowań

• Techniczne Przegląd regałów magazynowych: mocowanie do ściany, stan półek, oznaczenie dopuszczalnego obciążenia
• Organizacyjne Przeniesienie ciężkich zgrzewek i płynów z górnych półek na niższe

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp

Przykłady zdarzeń: Zgrzewka płynu do płukania jamy ustnej zsunęła się z górnej półki w magazynie na głowę technika. · Stos kuwet przewrócił się, gdy pracownik wyciągał kuwetę z samego dołu.

Kuwety z lekami z hurtowni, kartony z płynami, preparatami odżywczymi i mlekiem modyfikowanym, zgrzewki wody; kilka dostaw dziennie, podnoszenie z podłogi i z samochodu, przenoszenie po schodach do magazynu

• Techniczne Ustawienie przy wejściu dla dostaw stołu lub regału do odkładania kuwet na wysokości bioder
• Organizacyjne Odsunięcie kobiet w ciąży od przenoszenia ciężkich kuwet i zgrzewek
• Szkoleniowe Przeszkolenie pracowników z zasad bezpiecznego podnoszenia i przenoszenia ładunków

Podstawy prawne: Rozporządzenie w sprawie bhp przy ręcznych pracach transportowych · Rozporządzenie w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią · art. 207 Kodeksu pracy

Przykłady zdarzeń: Pracownik zaplecza podniósł z podłogi dwie kuwety naraz, skręcając tułów, i poczuł ostry ból w krzyżu. · Pracownica przenosiła zgrzewki wody po schodach do magazynu w piwnicy.

Obsługa pacjentów na stojąco przez większą część zmiany, twarda posadzka, brak możliwości siadania między kolejnymi pacjentami, brak przerw w godzinach dużego ruchu

• Techniczne Wyposażenie każdego stanowiska ekspedycyjnego w stołek do pracy w pozycji półsiedzącej
• Organizacyjne Ograniczenie pracy na stojąco kobiet w ciąży i umożliwienie im pracy na siedząco
• Organizacyjne Wprowadzenie w grafiku zmian rotacji między ekspedycją, recepturą i pracą na zapleczu

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp · Rozporządzenie w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią

Przykłady zdarzeń: Farmaceutka po ośmiu godzinach przy stole ekspedycyjnym skarżyła się na obrzęk i ból nóg. · W sezonie infekcji pracownicy przez kilka godzin nie mogli usiąść ani zrobić przerwy.

Wyjmowanie leków z najniższych szuflad i półek, sięganie nad głowę do górnych półek, skręty tułowia między szafą, stołem ekspedycyjnym i drukarką; rozkładanie dostaw na wszystkich poziomach regałów

• Organizacyjne Przegląd rozmieszczenia leków i przeniesienie najczęściej wydawanych do środkowych szuflad
• Szkoleniowe Omówienie prawidłowej postawy ciała przy pracy z szufladami podczas szkolenia okresowego bhp

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp

Przykłady zdarzeń: Technik kilkadziesiąt razy w ciągu zmiany schylał się do dolnych szuflad po leki najczęściej wydawane. · Pracownik rozkładał dostawę na górnych półkach, stojąc na palcach z rękami nad głową.

Rozcieranie substancji w moździerzu, ręczne mieszanie maści, dzielenie i pakowanie proszków, napełnianie kapsułek; długotrwała praca w pochyleniu nad stołem recepturowym i wagą

• Techniczne Dopasowanie wysokości stołu recepturowego i krzesła do wzrostu pracowników
• Organizacyjne Rozłożenie sporządzania większej liczby leków na kilka osób lub na różne części zmiany

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp

Przykłady zdarzeń: Pracownica receptury po kilku godzinach rozcierania maści w moździerzu odczuwała ból i drętwienie nadgarstka. · Praca w pochyleniu nad wagą przy zbyt niskim stole recepturowym.

Obsługa systemu aptecznego, realizacja e-recept, zamówienia i dokumentacja przy monitorach ekranowych na stołach ekspedycyjnych i w biurze; monitor ustawiony pod niewłaściwym kątem, odblaski od witryn i lamp, praca na stojąco z pochyloną głową

• Techniczne Ocena ergonomii stanowisk z monitorem, także przy stołach ekspedycyjnych, i poprawa ustawienia monitorów
• Techniczne Wyposażenie biura kierownika w krzesło z regulacją oraz podstawkę pod laptop z zewnętrzną klawiaturą

Podstawy prawne: Rozporządzenie w sprawie bhp na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe · art. 207 Kodeksu pracy

Przykłady zdarzeń: Farmaceutka po zmianie skarżyła się na pieczenie oczu, bo monitor stał naprzeciw okna wystawowego. · Kierownik przygotowywał zamówienia i rozliczenia na laptopie bez podstawki i zewnętrznej klawiatury.

Odczytywanie recept i drobnego druku na opakowaniach, odważanie substancji w recepturze, sprawdzanie dawek i terminów ważności; zbyt słabe lub nierównomierne oświetlenie, olśnienie od lamp i witryn, przepalone świetlówki w magazynie

• Organizacyjne Zlecenie pomiaru natężenia oświetlenia na stanowiskach pracy i porównanie wyników z wartościami wymaganymi
• Techniczne Montaż lampy miejscowej nad wagą i stołem recepturowym

Podstawy prawne: Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp · art. 207 Kodeksu pracy

Przykłady zdarzeń: Pracownica receptury przy słabym świetle źle odczytała podziałkę na cylindrze miarowym. · Po przepaleniu się świetlówki w magazynie pracownik szukał leku na dolnej półce, świecąc latarką w telefonie.

Izba ekspedycyjna z dużymi przeszklonymi witrynami od strony nasłonecznionej, zaplecze i magazyn bez klimatyzacji, praca w fartuchu i przy urządzeniach grzewczych w recepturze podczas upałów

• Organizacyjne Monitorowanie temperatury w pomieszczeniach pracy w czasie upałów i ustalenie zasad postępowania
• Techniczne Przegląd i serwis klimatyzacji przed sezonem letnim

Podstawy prawne: Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp · art. 207 Kodeksu pracy

Przykłady zdarzeń: Pracownik rozkładał dostawę w upale w magazynie na poddaszu i zasłabł. · Pracownica receptury podgrzewała podłoża w nagrzanym pomieszczeniu bez wentylacji.

Obsługa pacjentów przez okienko nocne w czasie dyżuru, otwarte drzwi wejściowe i wejście dla dostaw zimą, odbiór kuwet na zewnątrz w niskiej temperaturze i na wietrze

• Techniczne Montaż grzejnika lub promiennika ciepła przy stanowisku obsługi okienka nocnego
• Środki ochrony indywidualnej Wydanie kurtki lub kamizelki ocieplanej pracownikom odbierającym dostawy zimą

Podstawy prawne: Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp · art. 207 Kodeksu pracy

Przykłady zdarzeń: Farmaceutka przez całą noc wydawała leki przez okienko, od którego ciągnęło zimnem. · Pracownik zaplecza w mróz odbierał dostawę na podjeździe w samym fartuchu.

Lampa bakteriobójcza z otwartym promiennikiem UV w izbie recepturowej lub w komorze z laminarnym przepływem powietrza, włączona w obecności ludzi; wyłącznik umieszczony tak, że lampę łatwo włączyć przez pomyłkę

• Techniczne Przeniesienie wyłącznika lampy UV na zewnątrz pomieszczenia lub zastosowanie wyłącznika czasowego
• Techniczne Zastąpienie lampy z otwartym promiennikiem przepływową lampą bakteriobójczą z osłoniętym promiennikiem
• Szkoleniowe Opracowanie pisemnej instrukcji używania lampy UV i zapoznanie z nią personelu receptury

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · art. 226 Kodeksu pracy

Przykłady zdarzeń: Pracownica weszła do receptury, w której świeciła lampa bakteriobójcza, a wieczorem miała pieczenie i łzawienie oczu. · Wyłącznik lampy UV znajdował się obok wyłącznika światła i lampę włączano przez pomyłkę.

Preparaty do dezynfekcji rąk i powierzchni, środki do mycia szkła recepturowego, podłóg i blatów, preparaty chlorowe; wielokrotna dezynfekcja rąk w ciągu zmiany, praca w rękawicach i w wilgoci

• Środki ochrony indywidualnej Zapewnienie okularów ochronnych do rozcieńczania koncentratów
• Szkoleniowe Zapoznanie pracowników z kartami charakterystyki i z zasadami pierwszej pomocy przy skażeniu oczu

Podstawy prawne: art. 221 Kodeksu pracy · art. 207 Kodeksu pracy · Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp

Przykłady zdarzeń: Farmaceutka dezynfekowała ręce kilkadziesiąt razy w ciągu zmiany i pojawił się u niej wyprysk dłoni. · Koncentrat do mycia szkła prysnął pracownicy receptury do oka podczas rozcieńczania.

Odważanie, rozpuszczanie i rozcieńczanie substancji takich jak kwas salicylowy, stężony nadtlenek wodoru, nadmanganian potasu, kwas mlekowy czy rezorcyna; rozpryski przy rozpuszczaniu, pylenie przy odważaniu, przelewanie z dużych opakowań

• Techniczne Wydzielenie oznakowanej szafy lub półki na substancje żrące i utleniające
• Organizacyjne Przegląd substancji recepturowych pod kątem oznakowania i aktualności kart charakterystyki

Podstawy prawne: art. 221 Kodeksu pracy · art. 207 Kodeksu pracy · Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp

Przykłady zdarzeń: Przy rozcieńczaniu stężonego nadtlenku wodoru roztwór prysnął na dłoń pracownicy receptury, która nie miała rękawic. · Pył kwasu salicylowego podrażnił oczy farmaceuty podczas odważania.

Etanol, olejki eteryczne, mentol, kamfora i inne substancje lotne odmierzane i ogrzewane w recepturze; otwarte naczynia, praca w małym pomieszczeniu bez wyciągu

• Techniczne Sprawdzenie skuteczności wentylacji w izbie recepturowej i jej poprawa w razie potrzeby
• Techniczne Wyposażenie stanowiska w wyciąg miejscowy, jeśli leki z substancjami lotnymi sporządza się często

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp

Przykłady zdarzeń: Pracownica receptury sporządzała kilka roztworów spirytusowych w niewietrzonym pomieszczeniu i odczuła zawroty głowy. · Podgrzewanie podłoża z mentolem i kamforą bez wentylacji wywołało łzawienie oczu.

Kontakt skóry i dróg oddechowych z antybiotykami, lanoliną, balsamami, olejkami eterycznymi i innymi substancjami uczulającymi w recepturze; rękawice lateksowe; rozsypane tabletki i proszki

• Środki ochrony indywidualnej Wycofanie z apteki pudrowanych rękawic lateksowych
• Medyczne Wskazanie narażenia na substancje uczulające w skierowaniu na badania lekarskie

Podstawy prawne: art. 221 Kodeksu pracy · art. 229 Kodeksu pracy · Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp

Przykłady zdarzeń: U pracownicy receptury, która od lat sporządzała maści z neomycyną, pojawił się wyprysk na dłoniach. · U technika po kilku tygodniach pracy w rękawicach lateksowych pojawiła się pokrzywka na dłoniach.

Rozbite butelki i fiolki, wyciekające płyny, uszkodzone blistry i opakowania w dostawach, zwrotach i na półkach; sprzątanie rozlanych leków i rozsypanych tabletek

• Techniczne Przygotowanie zestawu do usuwania rozlanych i rozsypanych leków (rękawice, okulary, materiał chłonny, worki) i wskazanie miejsca jego przechowywania
• Organizacyjne Spisanie krótkiej procedury postępowania z uszkodzonymi opakowaniami leków

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp

Przykłady zdarzeń: W kuwecie z hurtowni pękła butelka płynu antyseptycznego, który przesiąkł przez karton na ręce pracownika. · Pracownik zbierał gołymi rękami rozsypane tabletki leku hormonalnego.

Talk, tlenek cynku, skrobia, laktoza, sproszkowane substancje lecznicze i rozkruszone tabletki pylące przy odważaniu, rozcieraniu w moździerzu, przesiewaniu, dzieleniu proszków i napełnianiu kapsułek

• Techniczne Wyposażenie stanowiska odważania proszków w osłonę lub wyciąg miejscowy
• Organizacyjne Ustalenie, przy których substancjach i ilościach obowiązuje praca w półmasce filtrującej

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · art. 227 Kodeksu pracy · Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp

Przykłady zdarzeń: Pracownica receptury rozcierała w moździerzu kilkadziesiąt tabletek do proszków dla dziecka i wdychała unoszący się pył. · Przy przesypywaniu talku na szalkę wagi uniósł się obłok pyłu.

Sporządzanie leków recepturowych z substancji oznakowanych jako rakotwórcze, mutagenne lub szkodliwe dla rozrodczości, np. niektórych hormonów i leków o działaniu cytotoksycznym; rozkruszanie tabletek takich leków; kontakt z uszkodzonymi lub zanieczyszczonymi opakowaniami leków przeciwnowotworowych

• Organizacyjne Ustalenie, czy w aptece wykonuje się prace z substancjami rakotwórczymi lub mutagennymi, i prowadzenie rejestru tych prac oraz pracowników narażonych
• Techniczne Sporządzanie takich leków w komorze z wyciągiem albo kierowanie takich recept do apteki wyposażonej do ich sporządzania
• Medyczne Wskazanie narażenia w skierowaniu na badania lekarskie

Podstawy prawne: art. 222 Kodeksu pracy · Rozporządzenie w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią · art. 229 Kodeksu pracy

Przykłady zdarzeń: Pracownica receptury w ciąży rozkruszała tabletki leku hormonalnego do proszków. · Uszkodzone opakowanie leku przeciwnowotworowego otwarto przy stole ekspedycyjnym bez rękawic.

Bezpośrednia obsługa pacjentów z infekcjami dróg oddechowych (grypa, przeziębienia, COVID-19 i inne), zwłaszcza w sezonie jesienno-zimowym; kaszel i kichanie przy stole ekspedycyjnym i okienku nocnym; przyjmowanie gotówki i dokumentów

• Organizacyjne Przeprowadzenie i udokumentowanie oceny ryzyka związanego z czynnikami biologicznymi
• Medyczne Zaproponowanie personelowi corocznego szczepienia przeciw grypie

Podstawy prawne: Rozporządzenie w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy · art. 207 Kodeksu pracy

Przykłady zdarzeń: W szczycie sezonu grypowego kilka osób z personelu zachorowało w tym samym tygodniu. · Pacjent z silnym kaszlem pochylał się nad stołem ekspedycyjnym bez osłony.

Wykonywanie szczepień w aptece, testów diagnostycznych z krwi włośniczkowej i wymazów; zakładanie osłonki na zużytą igłę, wyrzucanie igieł i nakłuwaczy, przepełniony pojemnik na odpady ostre

• Techniczne Wprowadzenie igieł i nakłuwaczy z zabezpieczeniem przed zakłuciem
• Organizacyjne Prowadzenie rejestru zakłuć i innych ekspozycji na krew
• Szkoleniowe Szkolenie z postępowania po ekspozycji zawodowej na krew

Podstawy prawne: Rozporządzenie w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy · art. 207 Kodeksu pracy · art. 229 Kodeksu pracy

Przykłady zdarzeń: Farmaceutka zakładała osłonkę na igłę po szczepieniu i ukłuła się w palec. · Zużyty nakłuwacz odłożono na blat zamiast do pojemnika na odpady ostre.

Pojemnik na przeterminowane leki dostępny dla pacjentów, do którego trafiają też zużyte igły, wstrzykiwacze insulinowe, strzykawki i zabrudzone opakowania; przekładanie zawartości i przygotowanie pojemnika do odbioru

• Organizacyjne Uzgodnienie z odbiorcą odpadów wymiany całego wkładu pojemnika bez przekładania zawartości
• Techniczne Zapewnienie sztywnego pojemnika na igły znalezione wśród zwracanych leków

Podstawy prawne: Rozporządzenie w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy · art. 207 Kodeksu pracy

Przykłady zdarzeń: Pracownik przekładał ręką zawartość pojemnika na przeterminowane leki i ukłuł się igłą od wstrzykiwacza insulinowego. · Worek z przeterminowanymi lekami rozdarł się przy wynoszeniu.

Etanol i roztwory spirytusowe, płyny do dezynfekcji na bazie alkoholu, olejki eteryczne i aerozole w recepturze i magazynie; ogrzewanie w pobliżu płyty grzejnej, przelewanie z dużych opakowań

• Organizacyjne Przegląd ilości i miejsc składowania cieczy łatwopalnych w magazynie i recepturze
• Techniczne Zakup szafy przeznaczonej do przechowywania cieczy łatwopalnych

Podstawy prawne: Rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów · art. 207 Kodeksu pracy

Przykłady zdarzeń: Etanol rozlany przy przelewaniu spłynął na włączoną płytę grzejną i zapalił się. · Kartony z płynami do dezynfekcji składowano przy grzejniku w magazynie.

Instalacja elektryczna i urządzenia pracujące całą dobę (chłodziarki, serwer, oświetlenie witryn), duża ilość kartonów i papierowych opakowań, drogi ewakuacyjne zastawione kuwetami, drzwi zaplecza zamknięte na klucz

• Szkoleniowe Przeprowadzenie próbnej ewakuacji z udziałem całego personelu
• Techniczne Sprawdzenie, czy drzwi na drogach ewakuacyjnych otwierają się od wewnątrz bez klucza

Podstawy prawne: Rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów · art. 209¹ Kodeksu pracy · art. 207 Kodeksu pracy

Przykłady zdarzeń: Kuwety zwrotne ustawione przy drzwiach zaplecza zablokowały wyjście ewakuacyjne. · Przegrzany rozgałęźnik pod stołem ekspedycyjnym zaczął się tlić w nocy.

Odpowiedzialność za prawidłowe wydanie leku i dawkowanie, kolejki pacjentów w sezonie infekcji, konieczność wyjaśniania pacjentom braków leków i zamienników, częste zmiany w wykazach leków refundowanych, przerwy w działaniu systemu e-recept, praca w dni wolne i święta

• Organizacyjne Analiza natężenia ruchu i wzmocnienie obsady w godzinach i sezonach szczytu
• Szkoleniowe Szkolenie z radzenia sobie ze stresem i prowadzenia trudnych rozmów z pacjentami

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · art. 226 Kodeksu pracy

Przykłady zdarzeń: W szczycie sezonu jeden farmaceuta obsługiwał długą kolejkę i co chwilę tłumaczył pacjentom, że leku brakuje i czym można go zastąpić. · Awaria systemu e-recept w godzinach największego ruchu.

Osobista odpowiedzialność za prowadzenie apteki i obrót lekami, w tym psychotropowymi i odurzającymi, kontrole inspekcji farmaceutycznej, braki kadrowe i układanie dyżurów, praca w godzinach nadliczbowych, konflikty w zespole

• Organizacyjne Ustalenie z właścicielem apteki zasad zastępstw i liczby dyżurów pełnionych przez kierownika
• Organizacyjne Powierzenie części dokumentacji i rozliczeń innemu pracownikowi lub firmie zewnętrznej

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · art. 226 Kodeksu pracy

Przykłady zdarzeń: Kierowniczka przez kilka tygodni sama brała dyżury za chorych farmaceutów. · Przygotowania do kontroli inspekcji farmaceutycznej w tygodniu wzmożonego ruchu.

Odmowa wydania leku, gdy pacjent nie ma recepty lub gdy zachodzi podejrzenie nadużywania, leki psychotropowe i zawierające substancje odurzające, osoby pod wpływem alkoholu lub środków odurzających, spory o ceny i refundację, kolejki; obsługa w porze nocnej

• Szkoleniowe Szkolenie personelu z rozpoznawania i łagodzenia sytuacji konfliktowych
• Organizacyjne Zapisywanie incydentów agresji i omawianie ich w zespole

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · art. 226 Kodeksu pracy

Przykłady zdarzeń: Pacjent, któremu odmówiono wydania drugiego opakowania leku z pseudoefedryną, zaczął krzyczeć i rzucił opakowaniem w farmaceutkę. · Osoba pod wpływem alkoholu domagała się leków nasennych bez recepty i groziła technikowi.

Gotówka w kasach i w sejfie, leki psychotropowe i odurzające, praca po zmroku i w porze nocnej, otwieranie i zamykanie apteki, odprowadzanie utargu

• Szkoleniowe Szkolenie personelu z zachowania podczas napadu i po nim
• Medyczne Zapewnienie pracownikom pomocy psychologicznej po napadzie
• Organizacyjne Zlecenie odbioru utargu firmie konwojującej

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · art. 226 Kodeksu pracy

Przykłady zdarzeń: Podczas dyżuru nocnego mężczyzna z nożem zażądał pieniędzy z kasy. · Kierownik został napadnięty w drodze do banku z utargiem.

Dyżury nocne i świąteczne apteki, praca w aptece całodobowej, długie zmiany, zaburzony rytm dobowy, obsługa pacjentów przez okienko nocne

• Organizacyjne Ograniczenie liczby kolejnych dyżurów nocnych jednej osoby i kontrola odpoczynku po dyżurze przy układaniu grafiku
• Szkoleniowe Przypomnienie zasad bezpiecznej obsługi pacjentów przez okienko nocne

Podstawy prawne: art. 178 Kodeksu pracy · art. 207 Kodeksu pracy · art. 229 Kodeksu pracy

Przykłady zdarzeń: Farmaceutkę po nocnym dyżurze wezwano na dzienną zmianę, bo zabrakło personelu. · Pomyłka w dawkowaniu przy wydawaniu leku nad ranem, pod koniec dyżuru.

Jedna osoba na zmianie w małej aptece, podczas dyżuru, przy otwieraniu i zamykaniu apteki lub w czasie pracy w magazynie; nagłe zasłabnięcie, uraz lub napad bez świadków

• Organizacyjne Wprowadzenie zasady regularnego kontaktu z wyznaczoną osobą podczas pracy w pojedynkę
• Techniczne Zakup przenośnego przycisku alarmowego dla osoby pracującej samotnie

Podstawy prawne: art. 207 Kodeksu pracy · art. 226 Kodeksu pracy

Przykłady zdarzeń: Farmaceutka sama na dyżurze nocnym spadła z drabinki na zapleczu i przez godzinę nie mogła wezwać pomocy. · Kierownik zamykał aptekę sam i zaczepił go agresywny mężczyzna.

Zasłabnięcia, napady drgawek, reakcje alergiczne po szczepieniu i inne nagłe stany pacjentów w aptece; kontakt z krwią, wymiocinami i innymi wydzielinami przy udzielaniu pomocy; silne emocje

• Szkoleniowe Szkolenie całego personelu z pierwszej pomocy, w tym z resuscytacji krążeniowo-oddechowej
• Techniczne Zakup automatycznego defibrylatora zewnętrznego (AED) i oznakowanie miejsca jego przechowywania

Podstawy prawne: art. 209¹ Kodeksu pracy · art. 207 Kodeksu pracy

Przykłady zdarzeń: Pacjent zasłabł przy stole ekspedycyjnym, uderzył głową o podłogę i krwawił. · Po szczepieniu przeciw grypie u pacjentki wystąpiła duszność i spadek ciśnienia.