- Ocenę ryzyka zawodowego dokumentuje się dla każdego stanowiska pracy, także wtedy, gdy pracuje na nim jedna osoba.
- Typowe zagrożenia na tym stanowisku: skaleczenia szkłem i nożem; butle z CO₂ i instalacja do piwa; oparzenia przy ekspresie.
- Pracodawca informuje pracowników o ryzyku zawodowym związanym z wykonywaną pracą oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami (art. 226 Kodeksu pracy).
- Poniższy opis jest punktem wyjścia: ocenę przeprowadza się dla konkretnego stanowiska w danej firmie i dla osób, które na nim pracują.
Zadania na stanowisku
- Przygotowanie i podawanie napojów, kawy, koktajli i piwa z nalewaka.
- Wymiana kegów i butli z dwutlenkiem węgla w instalacji do piwa.
- Przyjmowanie dostaw: skrzynki z butelkami, kegi, lód.
- Mycie szkła, czyszczenie ekspresu i linii piwnych.
- Rozliczanie rachunków i obsługa kasy.
- Zamykanie lokalu i sprzątanie baru.
Maszyny, narzędzia i substancje
- Ekspres ciśnieniowy do kawy, młynek
- Nalewak do piwa, kegi, butle z CO₂
- Kostkarka do lodu, blender, wyciskarka
- Noże barowe, szkło, shakery
- Zmywarka do szkła, środki do czyszczenia linii i ekspresu
- Kasa fiskalna i terminal płatniczy
Typowe zagrożenia
- 01
Skaleczenia szkłem i nożem
Źródło zagrożenia: Pękające szklanki w zlewie lub zmywarce, wyszczerbione kieliszki, krojenie cytrusów, nabieranie lodu szklanką.
Możliwe skutki: Rany cięte dłoni i palców.
Przykładowe środki:
- Szufelka do lodu zamiast szklanki, osobny pojemnik na stłuczone szkło.
- Wyszczerbione szkło od razu wycofywane, stabilna deska do krojenia.
- 02
Butle z CO₂ i instalacja do piwa
Źródło zagrożenia: Wymiana butli, nieszczelne połączenia, butle w małym, niewietrzonym pomieszczeniu.
Możliwe skutki: Uraz przy przewróceniu się butli, utrata przytomności lub uduszenie przy dużym wycieku w zamkniętym pomieszczeniu.
Przykładowe środki:
- Butle przymocowane w pozycji pionowej, wymiana według instrukcji dostawcy.
- Wentylacja pomieszczenia z butlami, czujnik CO₂ w piwnicy lub małym magazynie.
- 03
Oparzenia przy ekspresie
Źródło zagrożenia: Para z dyszy do spieniania mleka, gorąca woda, rozgrzana kolba, płukanie ekspresu.
Możliwe skutki: Oparzenia dłoni.
Przykładowe środki:
- Przedmuchiwanie dyszy przed użyciem, dłonie z dala od strumienia pary.
- Czyszczenie ekspresu według instrukcji producenta, po ostygnięciu części.
- 04
Dźwiganie skrzynek i kegów
Źródło zagrożenia: Skrzynki z butelkami, pełne kegi, worki z lodem, schody do piwnicy.
Możliwe skutki: Urazy kręgosłupa, przeciążenia, przygniecenie stopy.
Przykładowe środki:
- Wózek do kegów, dostawy rozładowywane możliwie blisko miejsca składowania.
- Ciężkie kegi przenoszone we dwie osoby, obuwie z podnoskiem przy tej pracy.
- 05
Poślizgnięcia za barem
Źródło zagrożenia: Mokra podłoga, rozsypany lód, rozlane napoje, ciasna przestrzeń.
Możliwe skutki: Upadki, stłuczenia, skaleczenia przy upadku ze szkłem.
Przykładowe środki:
- Maty antypoślizgowe za barem, podłoga wycierana na bieżąco.
- Obuwie z podeszwą antypoślizgową.
- 06
Środki chemiczne
Źródło zagrożenia: Preparaty do czyszczenia linii piwnych i ekspresu, środki do zmywarki.
Możliwe skutki: Oparzenia chemiczne skóry i oczu, podrażnienia.
Przykładowe środki:
- Karty charakterystyki i instrukcja czyszczenia dostępne przy barze.
- Rękawice nitrylowe i okulary przy czyszczeniu linii.
- 07
Agresja gości i praca w nocy
Źródło zagrożenia: Goście pod wpływem alkoholu, odmowa podania alkoholu, zamykanie lokalu, gotówka w kasie.
Możliwe skutki: Stres, obelgi, uraz przy napaści, zmęczenie i zaburzenia snu.
Przykładowe środki:
- Wspólne zasady odmowy podania alkoholu i wzywania pomocy, telefon lub przycisk alarmowy.
- Zamykanie lokalu przez więcej niż jedną osobę, niewiele gotówki w kasie.
- 08
Hałas
Źródło zagrożenia: Głośna muzyka w lokalu, imprezy i koncerty.
Możliwe skutki: Zmęczenie, a przy długotrwałym narażeniu uszkodzenie słuchu.
Przykładowe środki:
- Pomiar hałasu w lokalach z głośną muzyką.
- Ograniczenie głośności przy barze, przerwy w cichszym miejscu.
Środki ochrony indywidualnej
- Rękawice nitrylowe i okulary ochronne do środków czyszczących
- Obuwie zawodowe z podeszwą antypoślizgową
- Ochronniki słuchu w lokalach z głośną muzyką, jeśli wynika to z pomiaru
Badania, szkolenia i organizacja pracy
- Badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne (art. 229 KP); w skierowaniu wskazuje się pracę w nocy, hałas i dźwiganie, jeśli występują.
- Barman, który przygotowuje napoje i podaje żywność, potrzebuje też orzeczenia do celów sanitarno-epidemiologicznych.
- Instruktaż stanowiskowy obejmuje wymianę butli z CO₂ i kegów, obsługę ekspresu i czyszczenie linii.
- Pracodawca wyznacza osoby do udzielania pierwszej pomocy oraz do działań przeciwpożarowych i ewakuacji pracowników (art. 209¹ KP).
Na co zwrócić uwagę
- Młodocianych nie wolno zatrudniać w porze nocnej ani w godzinach nadliczbowych, co ogranicza ich pracę za barem wieczorem.
- Pracownicy w ciąży nie wolno zatrudniać w porze nocnej ani w godzinach nadliczbowych; dźwiganie kegów i skrzynek oraz praca w hałasie mogą być dla niej wzbronione.
- Hałas w lokalach z głośną muzyką może wymagać pomiaru; do czasu wyniku w dokumentacji pozostaje „do pomiaru”.
Karta oceny ryzyka dla tego stanowiska
Dokumentacja przygotowana w formularzu zawiera osobną kartę oceny ryzyka dla każdego stanowiska: opis stanowiska, zagrożenia z ich źródłami i możliwymi skutkami, stosowane środki, wstępny poziom ryzyka oraz działania do wykonania. Typowe stanowiska branży są w formularzu już zaproponowane: można zmienić ich nazwy albo dodać własne stanowisko na wzór podobnego z listy, a potem sprawdzić każdą odpowiedź.
Ocena ryzyka dla branży: Restauracja i bar.
Warto przeczytać
Pytania i odpowiedzi
Czy wymianę butli z CO₂ trzeba opisać w ocenie ryzyka?
Tak. To czynność z własnymi zagrożeniami: przewrócenie się ciężkiej butli, wyciek gazu w zamkniętym pomieszczeniu. W karcie wpisuje się, kto wymienia butle, gdzie są przechowywane i jak są zabezpieczone, a pracownik przechodzi instruktaż przy tej czynności.
Czy muzyka w lokalu to zagrożenie hałasem dla barmana?
Może być, zwłaszcza w klubach i przy koncertach. Hałas jest czynnikiem, który się mierzy; dopiero wynik pokazuje, czy potrzebne są dodatkowe środki, np. ochronniki słuchu lub ograniczenie głośności.
Jak opisać w ocenie odmowę podania alkoholu?
Jako źródło zagrożenia agresją: odmowa obsługi nietrzeźwego gościa często wywołuje konflikt. Środkiem są wspólne zasady w zespole, wsparcie przełożonego i ustalony sposób wzywania pomocy, omówione podczas instruktażu.
Barman obsługuje też salę. Jedna karta czy dwie?
Jeśli obsługa stolików jest stałą częścią zmiany, można dopisać te zadania do karty barmana. Gdy w lokalu pracują osobni kelnerzy, lepiej opisać oba stanowiska osobno, bo zagrożenia rozkładają się inaczej.
Przepisy i źródła
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 czerwca 2018 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
Przy każdym źródle podano datę odczytu. Przepisy się zmieniają: zawsze warto sprawdzić tekst aktualnie obowiązujący.
Ta strona ma charakter informacyjny: nie jest oceną ryzyka przeprowadzoną w konkretnej firmie ani indywidualną poradą specjalisty ds. BHP lub lekarza medycyny pracy.