- Ocenę ryzyka zawodowego dokumentuje się dla każdego stanowiska pracy, także wtedy, gdy pracuje na nim jedna osoba.
- Typowe zagrożenia na tym stanowisku: poślizgnięcia, potknięcia i upadki; przeciążenia przy noszeniu; długie stanie i chodzenie.
- Pracodawca informuje pracowników o ryzyku zawodowym związanym z wykonywaną pracą oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami (art. 226 Kodeksu pracy).
- Poniższy opis jest punktem wyjścia: ocenę przeprowadza się dla konkretnego stanowiska w danej firmie i dla osób, które na nim pracują.
Zadania na stanowisku
- Przygotowanie sali i ogródka: ustawianie stołów i krzeseł, nakrywanie.
- Przyjmowanie zamówień, podawanie dań i napojów.
- Noszenie tac, talerzy i naczyń między kuchnią, barem a salą.
- Rozliczanie rachunków, obsługa terminala płatniczego i kasy.
- Sprzątanie stołów, odnoszenie brudnych naczyń, zamykanie lokalu.
Maszyny, narzędzia i substancje
- Tace, talerze, szkło, sztućce
- Ekspres do kawy, podgrzewacze do potraw
- Terminal płatniczy, kasa fiskalna, tablet do zamówień
- Meble sali i ogródka, parasole, promienniki ciepła
- Środki do mycia i dezynfekcji stołów
Typowe zagrożenia
- 01
Poślizgnięcia, potknięcia i upadki
Źródło zagrożenia: Mokra podłoga przy barze i wejściu do kuchni, rozlane napoje, progi, schody, nierówna nawierzchnia ogródka.
Możliwe skutki: Stłuczenia, skręcenia stawu skokowego, złamania, skaleczenia przy upadku ze szkłem.
Przykładowe środki:
- Rozlane płyny wycierane od razu, maty przy wejściu.
- Oznakowane progi i stopnie, oświetlone przejścia i schody z poręczą.
- Obuwie zakryte, na płaskiej podeszwie antypoślizgowej.
- 02
Przeciążenia przy noszeniu
Źródło zagrożenia: Pełne tace i stosy talerzy, skrzynki z napojami, przestawianie stołów i parasoli.
Możliwe skutki: Bóle nadgarstków, barków i kręgosłupa.
Przykładowe środki:
- Mniej talerzy na jeden kurs, wózek kelnerski w dużej sali.
- Przenoszenie mebli i parasoli we dwie osoby.
- 03
Długie stanie i chodzenie
Źródło zagrożenia: Wiele godzin w ruchu, w godzinach szczytu bez chwili na odpoczynek.
Możliwe skutki: Bóle stóp i nóg, żylaki, zmęczenie.
Przykładowe środki:
- Przerwy zaplanowane w grafiku, miejsce do siedzenia na zapleczu.
- Wygodne obuwie z amortyzacją.
- 04
Oparzenia
Źródło zagrożenia: Gorące talerze i półmiski, kawa i herbata, podgrzewacze, świece na stołach.
Możliwe skutki: Oparzenia dłoni i przedramion, także u gości.
Przykładowe środki:
- Serwetka lub rękawica do gorących naczyń, uprzedzanie gości o gorącym talerzu.
- Stabilnie ustawione podgrzewacze i świece, z dala od materiałów łatwopalnych.
- 05
Skaleczenia szkłem
Źródło zagrożenia: Stłuczone kieliszki i talerze, wyszczerbione szkło, sprzątanie odłamków.
Możliwe skutki: Rany cięte dłoni.
Przykładowe środki:
- Wyszczerbione szkło od razu wycofywane, odłamki zbierane szufelką, nie ręką.
- Osobny, opisany pojemnik na stłuczone szkło.
- 06
Agresja i trudni goście
Źródło zagrożenia: Goście pod wpływem alkoholu, spory o rachunek, obsługa do późna, zamykanie lokalu.
Możliwe skutki: Stres, obelgi, rzadziej napaść i uraz.
Przykładowe środki:
- Zasady odmowy podania alkoholu i reagowania na konflikt, znane całemu zespołowi.
- Zamykanie lokalu przez co najmniej dwie osoby, telefon pod ręką, by szybko wezwać pomoc.
- 07
Praca w nocy i w nieregularnych godzinach
Źródło zagrożenia: Zmiany wieczorne i nocne, weekendy, długie dni w sezonie.
Możliwe skutki: Zaburzenia snu, zmęczenie, większa podatność na wypadki, także w drodze do domu.
Przykładowe środki:
- Grafik z zachowaniem odpoczynku między zmianami i z ograniczoną liczbą nocnych zmian z rzędu.
- Praca w nocy opisana w skierowaniu na badania lekarskie.
Środki ochrony indywidualnej
- Rękawice ochronne do zbierania stłuczonego szkła
- Rękawice nitrylowe do środków dezynfekujących
Badania, szkolenia i organizacja pracy
- Badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne (art. 229 KP); w skierowaniu opisuje się m.in. pracę w nocy, długie stanie i noszenie ciężarów.
- Kelner, który podaje żywność, potrzebuje też orzeczenia do celów sanitarno-epidemiologicznych.
- Szkolenie wstępne z instruktażem stanowiskowym: drogi na sali i w kuchni, noszenie tac, postępowanie ze stłuczonym szkłem i w razie pożaru.
- Odzież i obuwie robocze pracodawca zapewnia nieodpłatnie, gdy własne ubranie mogłoby ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu albo wymagają tego względy sanitarne.
- Pracodawca wyznacza osoby do udzielania pierwszej pomocy oraz do działań przeciwpożarowych i ewakuacji pracowników (art. 209¹ KP).
Na co zwrócić uwagę
- Pracownicy w ciąży nie wolno zatrudniać w porze nocnej ani w godzinach nadliczbowych; noszenie tac i długie stanie mogą wymagać zmiany zadań.
- Młodocianych nie wolno zatrudniać w porze nocnej ani w godzinach nadliczbowych; ich grafik układa się z uwzględnieniem tego zakazu.
- Praca w ogródku latem oznacza upał i słońce: warto zaplanować zacienienie, wodę i przerwy.
Karta oceny ryzyka dla tego stanowiska
Dokumentacja przygotowana w formularzu zawiera osobną kartę oceny ryzyka dla każdego stanowiska: opis stanowiska, zagrożenia z ich źródłami i możliwymi skutkami, stosowane środki, wstępny poziom ryzyka oraz działania do wykonania. Typowe stanowiska branży są w formularzu już zaproponowane: można zmienić ich nazwy albo dodać własne stanowisko na wzór podobnego z listy, a potem sprawdzić każdą odpowiedź.
Ocena ryzyka dla branży: Restauracja i bar.
Warto przeczytać
Pytania i odpowiedzi
Kelner pracuje też za barem. Czy ocena musi to obejmować?
Tak, jeśli kelner regularnie obsługuje bar, ekspres i zmywarkę. Można dopisać te zadania do karty kelnera albo opisać osobne stanowisko barmana. Ważne, by karta odpowiadała temu, co pracownik naprawdę robi.
Jak uwzględnić w ocenie agresywnych gości?
Jako zagrożenie: źródłem są goście pod wpływem alkoholu, spory i praca do późna, skutkiem stres lub uraz. Środki to jasne zasady odmowy obsługi, wsparcie przełożonego, ustalony sposób szybkiego wezwania pomocy i zamykanie lokalu przez więcej niż jedną osobę.
Czy kelnerzy sezonowi i na umowie zlecenia też są objęci oceną?
Osoby zatrudnione na sezon na podstawie umowy o pracę są pracownikami jak wszyscy inni: obowiązują je badania, szkolenie i informacja o ryzyku. Osobom pracującym na podstawie umowy zlecenia, które pracują w lokalu, pracodawca również zapewnia bezpieczne warunki pracy; najprościej objąć je tą samą oceną i informacją o zagrożeniach.
Czy promienniki gazowe w ogródku trzeba uwzględnić?
Tak, jeśli są używane. Zagrożeniami są oparzenia, pożar i ulatnianie się gazu przy wymianie butli. W karcie wpisuje się, kto wymienia butle, gdzie przechowuje się zapasowe i jak ustawia się promienniki z dala od parasoli i zasłon.
Przepisy i źródła
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych oraz innych pracach związanych z wysiłkiem fizycznym (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
Przy każdym źródle podano datę odczytu. Przepisy się zmieniają: zawsze warto sprawdzić tekst aktualnie obowiązujący.
Ta strona ma charakter informacyjny: nie jest oceną ryzyka przeprowadzoną w konkretnej firmie ani indywidualną poradą specjalisty ds. BHP lub lekarza medycyny pracy.