Przejdź do głównej treści
Moje dokumentyZacznij ocenę ryzyka
Zagrożenie · Poślizgnięcia i potknięcia

Poślizgnięcia, potknięcia i upadki na tym samym poziomie

Mokra posadzka w kuchni, rozsypana mąka, kabel w przejściu, oblodzone schody przed wejściem: poślizgnięcia i potknięcia wydają się drobiazgiem, a kończą się złamaniami i długim zwolnieniem. W artykule opisano, gdzie występują w małych firmach, czego wymagają przepisy, jak je ocenić i jakie środki działają.

Zaktualizowano
W skrócie
  • Upadek na tym samym poziomie to osobne zagrożenie: dotyczy podłóg, przejść, schodów i wejść, a nie pracy na wysokości.
  • Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP wymaga m.in. równych i nieśliskich podłóg oraz przejść i dróg komunikacyjnych wolnych od przeszkód.
  • Najwięcej dają proste środki: sprzątanie rozlanych płynów od razu, maty przy wejściu, porządek w przejściach i obuwie z podeszwą przeciwpoślizgową.
  • Pracodawca dostarcza nieodpłatnie obuwie robocze, gdy wymagają tego względy bezpieczeństwa i higieny pracy (art. 237⁷ Kodeksu pracy).
  • Każde poślizgnięcie, także bez urazu, warto odnotować: pokazuje, gdzie trzeba poprawić podłogę lub organizację pracy.
Branże · Typowe sytuacje

Na czym polega i gdzie występuje

To zagrożenie obejmuje trzy sytuacje: poślizgnięcie na mokrej, tłustej, zapylonej lub oblodzonej powierzchni, potknięcie o przeszkodę, nierówność, próg albo kabel oraz upadek na schodach. Upadek z drabiny czy antresoli to inne zagrożenie, opisane na stronie o upadku z wysokości. Typowe skutki to skręcenia, złamania nadgarstka i kostki, urazy głowy, a gdy pracownik niesie gorące naczynie, także oparzenia.

  • Branża

    Restauracja i bar

    Typowe sytuacje: mokra i tłusta posadzka w kuchni i zmywalni, woda i lód przy chłodni, pośpiech przy noszeniu tac

  • Branża

    Salon fryzjerski i kosmetyczny

    Typowe sytuacje: obcięte włosy na podłodze, woda przy myjni, kable suszarek i prostownic

  • Branża

    Sklep, sklep spożywczy

    Typowe sytuacje: rozlane produkty, kartony i folia w przejściach, mokre wejście w deszczu i śniegu

  • Branża

    Sklep mięsny i rybny

    Typowe sytuacje: tłuszcz, woda, lód przy ladzie z rybami

  • Branża

    Piekarnia i cukiernia

    Typowe sytuacje: mąka na posadzce, tłuszcz, woda po myciu

  • Branża

    Biuro, biuro nieruchomości

    Typowe sytuacje: kable, otwarte szuflady, schody; w terenie nieznane klatki schodowe i oblodzone chodniki

  • Branża

    Apteka

    Typowe sytuacje: kartony z dostawą na zapleczu, schody do magazynu

  • Branża

    Warsztat samochodowy

    Typowe sytuacje: olej i płyny na posadzce, narzędzia, krawędź kanału

  • Branża

    Firma sprzątająca

    Typowe sytuacje: świeżo umyte podłogi, przewody maszyn, sprzątanie przy ruchu klientów

  • Branża

    Magazyn i transport

    Typowe sytuacje: palety, taśmy, folia, rampy, oblodzony plac, wysiadanie z kabiny

  • Branża

    Remonty i wykończenia

    Typowe sytuacje: gruz, kable, worki, folia ochronna, nierówne podłoże

Art. 207 i 237⁷ KP

Co mówią przepisy

Nie ma osobnego aktu o poślizgnięciach, ale obowiązki wynikają z przepisów ogólnych:

  • 01

    Art. 207 § 2 Kodeksu pracy: pracodawca zapewnia bezpieczne i higieniczne warunki pracy.

  • 02

    Art. 226 Kodeksu pracy i § 39a rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP: ocena obejmuje wszystkie czynniki środowiska pracy, także stan podłóg i przejść.

  • 03

    Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP wymaga m.in., by podłogi w pomieszczeniach pracy były równe i nieśliskie, przejścia i drogi komunikacyjne miały odpowiednią szerokość i nie były zastawione, schody miały balustrady lub poręcze, a drogi i przejścia na terenie zakładu były utrzymane w stanie, który pozwala na bezpieczne poruszanie się, także zimą.

  • 04

    Art. 237⁷ Kodeksu pracy: pracodawca dostarcza nieodpłatnie odzież i obuwie robocze, gdy wymagają tego m.in. względy bezpieczeństwa i higieny pracy; art. 237⁶ dotyczy środków ochrony indywidualnej.

Gdy poślizgnięcie kończy się urazem, ustala się okoliczności i przyczyny wypadku w trybie opisanym w poradniku o wypadku przy pracy.

Ocena · Obchód lokalu

Jak ocenić ryzyko

Najprościej obejść lokal o różnych porach: w godzinach największego ruchu, w trakcie sprzątania, w deszczowy lub mroźny dzień. Warto zapytać pracowników, gdzie się poślizgnęli albo potknęli, także bez urazu. Sprawdza się:

  • 01

    Nawierzchnię: rodzaj posadzki, ubytki, progi, różnice poziomów.

  • 02

    Źródła zanieczyszczeń: woda, tłuszcz, mąka, olej, lód, śnieg wnoszony na butach.

  • 03

    Przeszkody: kartony, kable, przewody, otwarte szuflady.

  • 04

    Oświetlenie przejść, schodów i zaplecza.

  • 05

    Sposób pracy: pośpiech, przenoszenie ładunków zasłaniających widok, gorące naczynia.

  • 06

    Obuwie: czy jest zakryte i ma podeszwę przeciwpoślizgową.

Skutki są zwykle znaczne (skręcenia, złamania), a przy upadku na schodach lub z gorącym naczyniem nawet bardzo poważne. Prawdopodobieństwo zależy od tego, jak często podłoga jest mokra lub zastawiona, i od stosowanych środków. Samo zagrożenie nie wymaga pomiarów; jeżeli przyczyną może być słabe oświetlenie, natężenie oświetlenia jest osobnym czynnikiem, który można zmierzyć.

Przykład

W kuchni restauracji posadzka przy zmywarce jest mokra przez większą część zmiany, a kelnerzy przechodzą tamtędy z naczyniami. Ciężkość znaczna, prawdopodobieństwo wysokie, więc poziom ryzyka wysoki. Mata ociekowa przy zmywarce, obuwie z podeszwą przeciwpoślizgową i wydzielone przejście dla kelnerów obniżają prawdopodobieństwo, a z nim poziom ryzyka.

Środki · Podłogi i obuwie

Typowe środki

  • 01

    Podłogi i przejścia

    • posadzki o podwyższonej odporności na poślizg w kuchni, zmywalni, przy chłodni i w myjni;
    • szybka naprawa ubytków, oznaczone progi i różnice poziomów;
    • kable w listwach lub przepustach, przejścia wolne od kartonów i towaru;
    • dobre oświetlenie, poręcze na schodach, oznaczone krawędzie stopni.
  • 02

    Sprzątanie

    • rozlane płyny i rozsypana mąka sprzątane od razu;
    • mycie podłóg poza godzinami ruchu albo po połowie szerokości przejścia, z tablicą ostrzegającą o mokrej podłodze;
    • środki odtłuszczające dobrane do posadzki: tłusta podłoga umyta samą wodą pozostaje śliska;
    • mąkę i pył zbiera się odkurzaczem, a nie miotłą.
  • 03

    Wejście i teren na zewnątrz

    Maty wejściowe w deszczu i śniegu, odśnieżanie i posypywanie, oświetlenie wejścia i parkingu. Zimą warto ustalić, kto i o której godzinie odśnieża wejście przed otwarciem, a w budynku z zarządcą, co należy do zarządcy, a co do najemcy. Przy wejściu przydaje się też miejsce na mokre parasole.

  • 04

    Obuwie i organizacja

    Obuwie robocze zakryte, z podeszwą przeciwpoślizgową; zakaz biegania; wózki do przewożenia towaru zamiast noszenia stosów kartonów; drzwi wahadłowe z szybą między kuchnią a salą, żeby było widać osobę po drugiej stronie.

Zdarzenia · Bez urazu

Zdarzenia bez urazu też się liczą

Każde poślizgnięcie, które skończyło się na strachu, wskazuje miejsce do poprawy. Prosty zapis (data, miejsce, przyczyna) pozwala po kilku tygodniach zobaczyć, czy problem wraca w tym samym miejscu: przy zmywalni, przy wejściu, przy chłodni.

Taka lista jest też dobrym materiałem do konsultacji z pracownikami i do aktualizacji oceny ryzyka po zmianie posadzki, układu lokalu albo sposobu sprzątania. Pracownicy częściej zgłaszają drobne zdarzenia, gdy widzą, że po zgłoszeniu coś się zmienia.

Dokumentacja · Plan działań

Jak to wygląda w dokumentacji

Poślizgnięcia i potknięcia pojawiają się w karcie oceny ryzyka niemal każdego stanowiska, w grupie zagrożeń związanych z powierzchniami i przejściami: zagrożenie (np. „poślizgnięcie na mokrej lub tłustej posadzce w kuchni”), źródło, możliwe skutki, stosowane środki, ciężkość, prawdopodobieństwo, poziom ryzyka i dopuszczalność.

W kwestionariuszu zaznacza się środki już stosowane, takie jak maty, obuwie czy zasady sprzątania; brakujące trafiają do planu działań z osobą odpowiedzialną i terminem. Informacja o ryzyku dla pracowników (część IV) przypomina zasady: sprzątać od razu, nie zastawiać przejść, nosić właściwe obuwie.

Więcej na ten temat

Warto przeczytać

Zobacz też: Wszystkie zagrożenia

Pytania i odpowiedzi

Pytania i odpowiedzi

Czy poślizgnięcie na podłodze w pracy to wypadek przy pracy?

Może nim być. Wypadek przy pracy to nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które spowodowało uraz lub śmierć i nastąpiło w związku z pracą. Gdy pracownik poślizgnie się w pracy i dozna urazu, pracodawca ustala okoliczności i przyczyny zdarzenia.

Czy pracodawca musi zapewnić buty z podeszwą przeciwpoślizgową?

Gdy wymagają tego względy bezpieczeństwa i higieny pracy, pracodawca dostarcza obuwie robocze nieodpłatnie (art. 237⁷ Kodeksu pracy). Jeżeli ocena ryzyka wykazuje śliską posadzkę, na przykład w kuchni czy przy chłodni, obuwie przeciwpoślizgowe jest jednym z podstawowych środków.

Czy oblodzone wejście też trzeba uwzględnić w ocenie ryzyka?

Tak, jeżeli pracownicy z niego korzystają. Ocena obejmuje drogi i przejścia na terenie zakładu, a zimą odśnieżanie, posypywanie i maty przy wejściu to typowe środki.

Jak sprzątać, żeby samo sprzątanie nie stwarzało zagrożenia?

Myć podłogi poza godzinami ruchu albo po połowie szerokości przejścia, wystawiać tablicę ostrzegawczą, używać środków dobranych do rodzaju zabrudzenia i posadzki, a przewody maszyn prowadzić tak, by nie przecinały przejść.

Źródła

Przepisy i źródła

Przy każdym źródle podano datę odczytu. Przepisy się zmieniają: zawsze warto sprawdzić tekst aktualnie obowiązujący.

Ta strona ma charakter informacyjny: nie jest oceną ryzyka przeprowadzoną w konkretnej firmie ani indywidualną poradą specjalisty ds. BHP lub lekarza medycyny pracy.

Czas na ocenę ryzyka?

Dokumentacja oceny ryzyka zawodowego jeszcze dziś.

249 zł netto (298,80 zł brutto), płatność jednorazowa, bez abonamentu. Zwrot pieniędzy w ciągu 30 dni. Płatność dopiero po obejrzeniu podglądu dokumentu.

Zacznij ocenę ryzyka, 249 zł nettoZobacz przykładową dokumentację