- Ocenę ryzyka zawodowego dokumentuje się dla każdego stanowiska pracy, także wtedy, gdy pracuje na nim jedna osoba.
- Typowe zagrożenia na tym stanowisku: kontakt ze środkami chemicznymi; praca w wilgoci; oparzenia gorącą wodą i parą.
- Pracodawca informuje pracowników o ryzyku zawodowym związanym z wykonywaną pracą oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami (art. 226 Kodeksu pracy).
- Poniższy opis jest punktem wyjścia: ocenę przeprowadza się dla konkretnego stanowiska w danej firmie i dla osób, które na nim pracują.
Zadania na stanowisku
- Zbieranie i sortowanie brudnych naczyń, usuwanie resztek jedzenia.
- Ręczne mycie garnków, blach i sprzętu kuchennego.
- Obsługa zmywarki kapturowej lub tunelowej, wymiana kanistrów ze środkami.
- Wyjmowanie czystych naczyń ze zmywarki i odnoszenie ich na miejsce.
- Wynoszenie odpadów, mycie podłogi i zlewów.
Maszyny, narzędzia i substancje
- Zmywarka kapturowa, tunelowa lub podblatowa
- Zlewozmywaki, prysznic do wstępnego spłukiwania
- Kosze, wózki i regały na naczynia
- Środki myjące, nabłyszczające, odkamieniające i dezynfekujące
Typowe zagrożenia
- 01
Kontakt ze środkami chemicznymi
Źródło zagrożenia: Wymiana kanistrów, ręczne dozowanie, odkamienianie zmywarki.
Możliwe skutki: Oparzenia chemiczne skóry i oczu, podrażnienie dróg oddechowych.
Przykładowe środki:
- Automatyczne dozowanie z kanistra, bez przelewania.
- Karty charakterystyki na miejscu, rękawice chemoodporne i okulary przy wymianie kanistrów.
- Dostęp do bieżącej wody lub płuczki do oczu.
- 02
Praca w wilgoci
Źródło zagrożenia: Ręce przez wiele godzin w wodzie z detergentem, zawilgocone rękawice.
Możliwe skutki: Wysuszenie i pękanie skóry, wyprysk kontaktowy.
Przykładowe środki:
- Rękawice z wkładką bawełnianą, zmieniane, gdy zawilgną od środka.
- Krem ochronny i regenerujący, przeplatanie mycia innymi zadaniami.
- 03
Oparzenia gorącą wodą i parą
Źródło zagrożenia: Otwieranie kaptura zmywarki, gorące naczynia po cyklu, płukanie wrzątkiem.
Możliwe skutki: Oparzenia dłoni i twarzy.
Przykładowe środki:
- Odczekanie na ujście pary przed otwarciem, twarz z dala od kaptura.
- Rękawice do wyjmowania gorących koszy.
- 04
Poślizgnięcia
Źródło zagrożenia: Woda i resztki jedzenia na podłodze, niedrożne kratki ściekowe.
Możliwe skutki: Upadki, stłuczenia, złamania, skaleczenia o szkło.
Przykładowe środki:
- Podłoga antypoślizgowa ze spadkiem do kratek, sprzątanie na bieżąco.
- Obuwie zawodowe z podeszwą antypoślizgową, odporne na wodę.
- 05
Skaleczenia
Źródło zagrożenia: Stłuczone szkło w zlewie, noże wrzucone do wody, ostre krawędzie blach.
Możliwe skutki: Rany cięte dłoni.
Przykładowe środki:
- Noże myte osobno, nigdy nie wrzucane do zlewu.
- Osobny pojemnik na stłuczone szkło.
- 06
Przeciążenia
Źródło zagrożenia: Podnoszenie koszy z naczyniami, ciężkich garnków i blach, praca w pochyleniu nad zlewem.
Możliwe skutki: Bóle kręgosłupa, barków i nadgarstków.
Przykładowe środki:
- Stoły i regały na wysokości blatu zmywarki, wózki na kosze.
- Zlew o dopasowanej wysokości i głębokości.
- 07
Gorące i wilgotne powietrze
Źródło zagrożenia: Para ze zmywarki i wrzątku, brak sprawnego wyciągu.
Możliwe skutki: Zmęczenie, odwodnienie, złe samopoczucie.
Przykładowe środki:
- Okap nad zmywarką i sprawna wentylacja.
- Woda pitna i przerwy poza zmywalnią.
- 08
Porażenie prądem
Źródło zagrożenia: Urządzenia elektryczne w wilgotnym otoczeniu, uszkodzone przewody.
Możliwe skutki: Porażenie prądem, oparzenia.
Przykładowe środki:
- Wyłącznik różnicowoprądowy w instalacji, regularnie sprawdzane przewody.
- Usterki zgłaszane od razu, naprawy wykonują tylko uprawnione osoby.
Środki ochrony indywidualnej
- Rękawice chemoodporne do wymiany kanistrów
- Rękawice ochronne z wkładką do mycia ręcznego
- Okulary lub osłona twarzy przy preparatach żrących
- Obuwie zawodowe z podeszwą antypoślizgową
- Fartuch wodoodporny
Badania, szkolenia i organizacja pracy
- Badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne (art. 229 KP); w skierowaniu wskazuje się pracę w wilgoci i kontakt z substancjami chemicznymi.
- Pracodawca ustala, czy pracownik zmywalni potrzebuje orzeczenia do celów sanitarno-epidemiologicznych; zależy to od tego, czy ma kontakt z żywnością.
- Instruktaż stanowiskowy obejmuje obsługę zmywarki, wymianę kanistrów i postępowanie po kontakcie środka ze skórą lub okiem.
- Na tym stanowisku często pracują nowe osoby i cudzoziemcy; instrukcje i informacja o ryzyku powinny być dla nich zrozumiałe.
Na co zwrócić uwagę
- Przed powierzeniem młodocianemu pracy ze środkami żrącymi trzeba sprawdzić wykaz prac wzbronionych młodocianym.
- Dla pracownicy w ciąży część prac z substancjami chemicznymi oraz dźwiganie mogą być wzbronione; sprawdza się to w kartach charakterystyki i w wykazie prac wzbronionych kobietom w ciąży.
Karta oceny ryzyka dla tego stanowiska
Dokumentacja przygotowana w formularzu zawiera osobną kartę oceny ryzyka dla każdego stanowiska: opis stanowiska, zagrożenia z ich źródłami i możliwymi skutkami, stosowane środki, wstępny poziom ryzyka oraz działania do wykonania. Typowe stanowiska branży są w formularzu już zaproponowane: można zmienić ich nazwy albo dodać własne stanowisko na wzór podobnego z listy, a potem sprawdzić każdą odpowiedź.
Ocena ryzyka dla branży: Restauracja i bar.
Warto przeczytać
Pytania i odpowiedzi
Czy zmywalnia wymaga osobnej karty oceny ryzyka?
Jeśli jedna lub kilka osób pracuje głównie przy zmywaniu, tak: ich zagrożenia (chemia, wilgoć, para, przeciążenia) różnią się od zagrożeń kucharza. W małym lokalu, gdzie zmywa pomoc kuchenna, wystarczy dopisać te zadania do jej karty.
Jakie rękawice zapewnić w zmywalni?
Do wymiany kanistrów rękawice odporne na dany preparat, dobrane według karty charakterystyki; do długiego mycia ręcznego rękawice z wkładką bawełnianą. Środki ochrony indywidualnej pracodawca zapewnia nieodpłatnie.
Dlaczego pracę w wilgoci uwzględnia się w ocenie ryzyka?
Bo długotrwały kontakt rąk z wodą i detergentami uszkadza skórę i może prowadzić do przewlekłych chorób skóry. Wpisanie tego zagrożenia pomaga zaplanować rękawice, kremy i zmianę zadań w ciągu zmiany.
Co zrobić, gdy środek do zmywarki dostanie się do oka?
Od razu płukać oko dużą ilością czystej wody, postępować według karty charakterystyki i w razie potrzeby wezwać pomoc medyczną. Sposób postępowania omawia się w instruktażu, a osoby wyznaczone do pierwszej pomocy wiedzą, gdzie są płuczka i karty.
Przepisy i źródła
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Ustawa z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2023 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią (dostęp: 4 listopada 2026)
Przy każdym źródle podano datę odczytu. Przepisy się zmieniają: zawsze warto sprawdzić tekst aktualnie obowiązujący.
Ta strona ma charakter informacyjny: nie jest oceną ryzyka przeprowadzoną w konkretnej firmie ani indywidualną poradą specjalisty ds. BHP lub lekarza medycyny pracy.