- Ocenę ryzyka zawodowego dokumentuje się dla każdego stanowiska pracy, także wtedy, gdy pracuje na nim jedna osoba.
- Typowe zagrożenia na tym stanowisku: porażenie prądem; łuk elektryczny; upadek z wysokości.
- Pracodawca informuje pracowników o ryzyku zawodowym związanym z wykonywaną pracą oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami (art. 226 Kodeksu pracy).
- Poniższy opis jest punktem wyjścia: ocenę przeprowadza się dla konkretnego stanowiska w danej firmie i dla osób, które na nim pracują.
Zadania na stanowisku
- Wyznaczanie tras i kucie bruzd pod przewody.
- Układanie przewodów, montaż puszek, gniazd, łączników i opraw.
- Montaż i podłączanie rozdzielnic i zabezpieczeń.
- Wyszukiwanie i usuwanie usterek.
- Pomiary instalacji przed oddaniem do użytku.
- Prace na drabinach i podestach przy sufitach.
Maszyny, narzędzia i substancje
- Mierniki i wskaźniki napięcia
- Narzędzia izolowane
- Bruzdownica, młotowiertarka, szlifierka kątowa
- Drabiny i podesty
- Przewody, osprzęt, rozdzielnice
- Kłódki i tabliczki ostrzegawcze do zabezpieczania wyłączonych obwodów
Typowe zagrożenia
- 01
Porażenie prądem
Źródło zagrożenia: Praca przy instalacji pod napięciem, błędnie wyłączony obwód, ponowne załączenie przez inną osobę.
Możliwe skutki: Zatrzymanie krążenia, oparzenia, upadek z drabiny po porażeniu, śmierć.
Przykładowe środki:
- Wyłączenie obwodu, zabezpieczenie przed ponownym załączeniem i sprawdzenie braku napięcia przed pracą.
- Sprawne, okresowo sprawdzane mierniki i narzędzia izolowane.
- Zabezpieczenie wyłączonych aparatów kłódką i tabliczką ostrzegawczą.
- 02
Łuk elektryczny
Źródło zagrożenia: Zwarcie w rozdzielnicy, praca przy szynach i zaciskach pod napięciem.
Możliwe skutki: Ciężkie oparzenia twarzy i rąk, uszkodzenie oczu.
Przykładowe środki:
- Prace w rozdzielnicach po wyłączeniu zasilania.
- Osłona twarzy i odpowiednia odzież ochronna przy pracach, których nie da się wykonać bez napięcia.
- 03
Upadek z wysokości
Źródło zagrożenia: Praca na drabinie i podeście przy sufitach, oprawach i trasach kablowych.
Możliwe skutki: Złamania, urazy głowy i kręgosłupa.
Przykładowe środki:
- Podesty z barierkami do dłuższych prac.
- Kontrola drabin przed użyciem.
- 04
Pył przy kuciu bruzd
Źródło zagrożenia: Bruzdowanie i wiercenie w betonie, cegle i tynku.
Możliwe skutki: Choroby układu oddechowego, także wywołane pyłem krzemionki.
Przykładowe środki:
- Bruzdownice podłączone do odkurzacza przemysłowego.
- Półmaska przeciwpyłowa i okulary ochronne.
- 05
Hałas i drgania
Źródło zagrożenia: Młotowiertarka, bruzdownica, szlifierka.
Możliwe skutki: Uszkodzenie słuchu, dolegliwości dłoni i nadgarstków.
Przykładowe środki:
- Ochronniki słuchu.
- Narzędzia o niskim poziomie drgań i przerwy w pracy.
- 06
Wymuszona pozycja ciała
Źródło zagrożenia: Praca z rękami nad głową, w ciasnych miejscach i na kolanach.
Możliwe skutki: Bóle barków, szyi i kręgosłupa.
Przykładowe środki:
- Podesty na odpowiedniej wysokości.
- Przerwy i zmiana czynności.
- 07
Azbest w starych budynkach
Źródło zagrożenia: Płyty, osłony i masy zawierające azbest w starszych instalacjach i rozdzielnicach.
Możliwe skutki: Choroby płuc i nowotwory ujawniające się po latach.
Przykładowe środki:
- Wstrzymanie prac przy podejrzeniu azbestu i ustalenie składu materiału.
- Usuwanie wyrobów z azbestem przez wyspecjalizowaną firmę.
Środki ochrony indywidualnej
- Rękawice elektroizolacyjne i osłona twarzy przy pracach, które tego wymagają
- Okulary ochronne
- Półmaska przeciwpyłowa
- Ochronniki słuchu
- Obuwie ochronne
- Hełm ochronny na budowie
Badania, szkolenia i organizacja pracy
- Prace przy eksploatacji instalacji i urządzeń elektrycznych wykonuje osoba z kwalifikacjami potwierdzonymi świadectwem kwalifikacyjnym w odpowiednim zakresie.
- Pracownik przechodzi badania lekarskie wstępne i okresowe; w skierowaniu wskazuje się pracę przy urządzeniach elektrycznych, pracę na wysokości, hałas i pył.
- Instruktaż stanowiskowy obejmuje wyłączanie i zabezpieczanie obwodu, sprawdzanie braku napięcia i pierwszą pomoc przy porażeniu.
- Na budowie lub w obiekcie, gdzie pracują inne ekipy, ustala się zasady wyłączania zasilania i informowania o pracach.
Na co zwrócić uwagę
- Prace pod napięciem wymagają odrębnej organizacji i dodatkowych kwalifikacji; warto ograniczać je do sytuacji, w których wyłączenie zasilania nie jest możliwe.
- Osoby wyznaczone do pierwszej pomocy powinny wiedzieć, jak bezpiecznie odłączyć poszkodowanego od prądu i wezwać pomoc.
- Młodociani: prace przy urządzeniach elektrycznych mogą być dla nich wzbronione; należy sprawdzić wykaz prac wzbronionych młodocianym.
Karta oceny ryzyka dla tego stanowiska
Dokumentacja przygotowana w formularzu zawiera osobną kartę oceny ryzyka dla każdego stanowiska: opis stanowiska, zagrożenia z ich źródłami i możliwymi skutkami, stosowane środki, wstępny poziom ryzyka oraz działania do wykonania. Typowe stanowiska branży są w formularzu już zaproponowane: można zmienić ich nazwy albo dodać własne stanowisko na wzór podobnego z listy, a potem sprawdzić każdą odpowiedź.
Ocena ryzyka dla branży: Remonty i wykończenia.
Warto przeczytać
Pytania i odpowiedzi
Jakie kwalifikacje musi mieć elektryk w firmie remontowej?
Do prac przy eksploatacji instalacji i urządzeń elektrycznych potrzebne jest świadectwo kwalifikacyjne w odpowiednim zakresie, wydawane po egzaminie. Pracodawca sprawdza jego zakres i ważność przed powierzeniem pracy.
Czy sprawdzenie braku napięcia opisuje się w ocenie ryzyka?
Tak, jako środek ograniczający ryzyko porażenia. W karcie wpisuje się kolejne kroki: wyłączenie, zabezpieczenie przed ponownym załączeniem, sprawdzenie braku napięcia, a w rozdzielnicach także osłonięcie sąsiednich części pod napięciem.
Czy na stanowisku elektryka mierzy się hałas i pył?
Jeżeli elektryk regularnie kuje bruzdy i wierci w betonie, oba czynniki warto zmierzyć. Bez wyników ocena ryzyka dla hałasu i pyłu pozostaje wstępna i oznacza się ją jako „do pomiaru”.
Co, gdy elektryk pracuje sam u klienta?
Praca bez drugiej osoby zwiększa ryzyko ciężkich skutków porażenia, bo nikt nie odłączy poszkodowanego od prądu i nie wezwie pomocy. Warto ustalić, które prace wykonuje się wyłącznie we dwie osoby, i zapisać to w instrukcji BHP.
Przepisy i źródła
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2023 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac (dostęp: 4 listopada 2026)
Przy każdym źródle podano datę odczytu. Przepisy się zmieniają: zawsze warto sprawdzić tekst aktualnie obowiązujący.
Ta strona ma charakter informacyjny: nie jest oceną ryzyka przeprowadzoną w konkretnej firmie ani indywidualną poradą specjalisty ds. BHP lub lekarza medycyny pracy.