- Ocenę ryzyka zawodowego dokumentuje się dla każdego stanowiska pracy, także wtedy, gdy pracuje na nim jedna osoba.
- Typowe zagrożenia na tym stanowisku: czynniki biologiczne; oparzenia i pożar; ciasne i zamknięte przestrzenie.
- Pracodawca informuje pracowników o ryzyku zawodowym związanym z wykonywaną pracą oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami (art. 226 Kodeksu pracy).
- Poniższy opis jest punktem wyjścia: ocenę przeprowadza się dla konkretnego stanowiska w danej firmie i dla osób, które na nim pracują.
Zadania na stanowisku
- Demontaż starych instalacji i urządzeń sanitarnych.
- Montaż rur wodnych, kanalizacyjnych i grzewczych.
- Lutowanie, zgrzewanie i zaciskanie połączeń.
- Montaż umywalek, wanien, kabin, baterii i grzejników.
- Udrażnianie kanalizacji i usuwanie przecieków.
- Wiercenie przepustów w ścianach i stropach.
- Próby szczelności instalacji.
Maszyny, narzędzia i substancje
- Palnik gazowy do lutowania, zgrzewarka do rur z tworzyw
- Zaciskarka, gwintownica, obcinaki do rur
- Wiertarka, młotowiertarka z koronkami, szlifierka kątowa
- Spirala do udrażniania kanalizacji
- Pompa do prób ciśnieniowych
- Topniki, kleje, uszczelniacze, środki do udrażniania rur
Typowe zagrożenia
- 01
Czynniki biologiczne
Źródło zagrożenia: Kontakt ze ściekami i osadami przy udrażnianiu i demontażu kanalizacji.
Możliwe skutki: Zakażenia przewodu pokarmowego, skóry i ran.
Przykładowe środki:
- Rękawice nieprzemakalne, okulary lub osłona twarzy przy udrażnianiu.
- Mycie i dezynfekcja rąk przed jedzeniem, zakrywanie ran.
- Szczepienia ochronne zalecane przez lekarza medycyny pracy.
- 02
Oparzenia i pożar
Źródło zagrożenia: Palnik gazowy, gorące elementy zgrzewarki, gorąca woda w instalacji.
Możliwe skutki: Oparzenia skóry, pożar materiałów w ścianie lub stropie.
Przykładowe środki:
- Osłony ognioodporne przy lutowaniu w pobliżu materiałów palnych, gaśnica pod ręką.
- Kontrola miejsca po zakończeniu lutowania.
- Spuszczenie wody i ostudzenie instalacji przed demontażem.
- 03
Ciasne i zamknięte przestrzenie
Źródło zagrożenia: Piwnice, szachty, studzienki i pomieszczenia ze słabą wentylacją.
Możliwe skutki: Zatrucie gazami kanalizacyjnymi, niedotlenienie, utrata przytomności.
Przykładowe środki:
- Wejście do studzienki tylko po sprawdzeniu atmosfery i z asekuracją przez drugą osobę.
- Wentylacja i krótki czas pracy w ciasnych pomieszczeniach.
- 04
Wymuszona pozycja ciała i klęczenie
Źródło zagrożenia: Praca pod umywalkami, przy posadzce, w szachtach.
Możliwe skutki: Bóle kręgosłupa, uszkodzenia kolan.
Przykładowe środki:
- Nakolanniki i maty.
- Przerwy i zmiana pozycji.
- 05
Ręczne przenoszenie ciężarów
Źródło zagrożenia: Grzejniki, wanny, kotły, rury.
Możliwe skutki: Urazy kręgosłupa, przepukliny, przeciążenia.
Przykładowe środki:
- Przenoszenie we dwie osoby.
- Wózki i pasy transportowe.
- 06
Pył i porażenie prądem przy wierceniu
Źródło zagrożenia: Wiercenie przepustów w betonie i cegle, elektronarzędzia przy wodzie, przewody ukryte w ścianie.
Możliwe skutki: Choroby dróg oddechowych, porażenie, oparzenia.
Przykładowe środki:
- Odciąg pyłu przy wierceniu i półmaska przeciwpyłowa.
- Wykrywacz przewodów przed wierceniem, kontrola przewodów elektronarzędzi.
- 07
Azbest
Źródło zagrożenia: Rury azbestowo-cementowe i stare izolacje w starszych budynkach.
Możliwe skutki: Choroby płuc i nowotwory ujawniające się po latach.
Przykładowe środki:
- Wstrzymanie prac przy podejrzeniu azbestu.
- Usuwanie wyrobów z azbestem przez wyspecjalizowaną firmę.
Środki ochrony indywidualnej
- Rękawice nieprzemakalne i rękawice do prac mechanicznych
- Okulary ochronne lub osłona twarzy
- Nakolanniki
- Półmaska przeciwpyłowa
- Obuwie ochronne
Badania, szkolenia i organizacja pracy
- Pracownik przechodzi badania lekarskie wstępne i okresowe; w skierowaniu wskazuje się kontakt z czynnikami biologicznymi, pracę w wymuszonej pozycji i w ciasnych przestrzeniach.
- Prace przy instalacjach gazowych wymagają świadectwa kwalifikacyjnego w odpowiednim zakresie.
- Instruktaż stanowiskowy obejmuje pracę z palnikiem, prace niebezpieczne pod względem pożarowym u klienta i postępowanie przy kontakcie ze ściekami.
- Prace w studzienkach, kanałach i zbiornikach należą do prac szczególnie niebezpiecznych: wymagają wcześniej ustalonych zasad, nadzoru i asekuracji.
Na co zwrócić uwagę
- Ścieki zawierają szkodliwe czynniki biologiczne, którym poświęcone jest odrębne rozporządzenie; ocena ryzyka powinna to uwzględniać.
- Przed lutowaniem palnikiem w budynku klienta warto uzgodnić z właścicielem lub zarządcą zasady prowadzenia prac niebezpiecznych pod względem pożarowym.
- Gdy hydraulik pracuje sam w piwnicy lub szachcie, należy ustalić sposób wezwania pomocy.
Karta oceny ryzyka dla tego stanowiska
Dokumentacja przygotowana w formularzu zawiera osobną kartę oceny ryzyka dla każdego stanowiska: opis stanowiska, zagrożenia z ich źródłami i możliwymi skutkami, stosowane środki, wstępny poziom ryzyka oraz działania do wykonania. Typowe stanowiska branży są w formularzu już zaproponowane: można zmienić ich nazwy albo dodać własne stanowisko na wzór podobnego z listy, a potem sprawdzić każdą odpowiedź.
Ocena ryzyka dla branży: Remonty i wykończenia.
Warto przeczytać
Pytania i odpowiedzi
Czy hydraulik potrzebuje uprawnień gazowych?
Do prac przy instalacjach i urządzeniach gazowych potrzebne jest świadectwo kwalifikacyjne w odpowiednim zakresie. Bez niego hydraulik nie powinien podłączać ani naprawiać instalacji gazowych; zakres prac warto zapisać w obowiązkach.
Jak opisać zagrożenie biologiczne w ocenie ryzyka?
Wskazuje się źródło (ścieki, osady), możliwe skutki (zakażenia) i środki: rękawice, ochronę twarzy, higienę rąk, szczepienia zalecane przez lekarza. Szczegóły zawiera rozporządzenie o szkodliwych czynnikach biologicznych w środowisku pracy.
Czy chemiczne udrażnianie rur to osobne zagrożenie?
Tak. Preparaty do udrażniania rur są zwykle żrące i mogą reagować z innymi substancjami. Wpisuje się je jako zagrożenie chemiczne, z rękawicami, ochroną oczu i zakazem mieszania preparatów.
Co zmienia praca w studzienkach kanalizacyjnych?
To praca w przestrzeni zamkniętej, gdzie mogą gromadzić się gazy i brakować tlenu. Przed wejściem sprawdza się atmosferę, zapewnia wentylację i asekurację przez drugą osobę; bez tych środków pracy się nie rozpoczyna.
Przepisy i źródła
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (dostęp: 4 listopada 2026)
Przy każdym źródle podano datę odczytu. Przepisy się zmieniają: zawsze warto sprawdzić tekst aktualnie obowiązujący.
Ta strona ma charakter informacyjny: nie jest oceną ryzyka przeprowadzoną w konkretnej firmie ani indywidualną poradą specjalisty ds. BHP lub lekarza medycyny pracy.