- Ocenę ryzyka zawodowego dokumentuje się dla każdego stanowiska pracy, także wtedy, gdy pracuje na nim jedna osoba.
- Typowe zagrożenia na tym stanowisku: wypadek drogowy; zmęczenie i senność; upadek z naczepy lub kabiny.
- Pracodawca informuje pracowników o ryzyku zawodowym związanym z wykonywaną pracą oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami (art. 226 Kodeksu pracy).
- Poniższy opis jest punktem wyjścia: ocenę przeprowadza się dla konkretnego stanowiska w danej firmie i dla osób, które na nim pracują.
Zadania na stanowisku
- Kontrola pojazdu i zestawu przed wyjazdem.
- Jazda w transporcie krajowym lub międzynarodowym według planu trasy.
- Nadzór nad załadunkiem i rozładunkiem, mocowanie ładunku.
- Sprzęganie i rozprzęganie ciągnika z naczepą.
- Obsługa tachografu i dokumentów przewozowych.
- Tankowanie i drobne czynności obsługowe.
Maszyny, narzędzia i substancje
- Ciągnik siodłowy z naczepą lub samochód ciężarowy z przyczepą
- Tachograf
- Pasy, łańcuchy i maty antypoślizgowe do mocowania ładunku
- Winda załadowcza lub wózek paletowy
- Olej napędowy i płyn do układu oczyszczania spalin
Typowe zagrożenia
- 01
Wypadek drogowy
Źródło zagrożenia: Długie trasy, jazda nocą, warunki zimowe, ruch w miastach i na drogach szybkiego ruchu.
Możliwe skutki: Ciężkie obrażenia lub śmierć kierowcy i innych osób.
Przykładowe środki:
- Planowanie tras z uwzględnieniem czasu jazdy i odpoczynku kierowców.
- Sprawny pojazd, przeglądy i ogumienie dostosowane do pory roku.
- 02
Zmęczenie i senność
Źródło zagrożenia: Długi czas jazdy, praca nocą, nieregularny sen w kabinie.
Możliwe skutki: Spadek koncentracji, zaśnięcie za kierownicą.
Przykładowe środki:
- Harmonogram z czasem na odpoczynek i możliwość przerwania jazdy przy zmęczeniu.
- Kontrola zapisów tachografu i reagowanie na nieprawidłowości.
- 03
Upadek z naczepy lub kabiny
Źródło zagrożenia: Wchodzenie na naczepę przy mocowaniu ładunku lub plandeki, schodzenie z kabiny tyłem do pojazdu.
Możliwe skutki: Złamania, urazy głowy i kręgosłupa.
Przykładowe środki:
- Stopnie i uchwyty w dobrym stanie, schodzenie twarzą do pojazdu z trzema punktami podparcia.
- Ograniczenie wchodzenia na naczepę, podesty w miejscach załadunku.
- 04
Przygniecenie przy sprzęganiu i manewrach
Źródło zagrożenia: Przebywanie między ciągnikiem a naczepą, cofanie zestawu, toczący się pojazd.
Możliwe skutki: Ciężkie, także śmiertelne urazy.
Przykładowe środki:
- Zaciągnięty hamulec postojowy i kontrola zestawu przed wejściem między pojazdy.
- Cofanie z pomocą drugiej osoby lub kamery.
- 05
Przesunięcie lub upadek ładunku
Źródło zagrożenia: Złe mocowanie, gwałtowne hamowanie, otwieranie drzwi po przewozie.
Możliwe skutki: Uderzenie, przygniecenie, utrata stateczności pojazdu.
Przykładowe środki:
- Mocowanie sprawnymi pasami i matami antypoślizgowymi.
- Ostrożne otwieranie drzwi naczepy po przewozie.
- 06
Obciążenie kręgosłupa i drgania
Źródło zagrożenia: Wiele godzin w pozycji siedzącej, drgania przenoszone przez fotel.
Możliwe skutki: Bóle kręgosłupa, zaburzenia krążenia.
Przykładowe środki:
- Fotel z amortyzacją i regulacją.
- Przerwy na ruch w czasie postojów.
- 07
Napad i kradzież ładunku
Źródło zagrożenia: Postoje na parkingach, nocleg w kabinie, cenny ładunek.
Możliwe skutki: Urazy, silny stres.
Przykładowe środki:
- Postoje na strzeżonych parkingach, gdy to możliwe.
- Zasady postępowania przy napadzie i stały kontakt z dyspozytorem.
Środki ochrony indywidualnej
- Kamizelka ostrzegawcza
- Obuwie ochronne do prac przy załadunku
- Rękawice ochronne
- Kask ochronny w miejscach załadunku, gdzie wymaga go odbiorca
Badania, szkolenia i organizacja pracy
- Oprócz badań lekarskich z Kodeksu pracy kierowcy zawodowi przechodzą badania lekarskie i psychologiczne wymagane przepisami o transporcie drogowym.
- Kierowca musi mieć prawo jazdy odpowiedniej kategorii i kwalifikację zawodową; pracodawca pilnuje terminów szkoleń okresowych kierowców.
- Czas jazdy, przerwy i odpoczynek regulują odrębne przepisy o czasie pracy kierowców; ich przestrzeganie to także środek ograniczający ryzyko wypadku.
- Instruktaż stanowiskowy obejmuje mocowanie ładunku, sprzęganie zestawu i postępowanie po wypadku lub awarii na drodze.
Na co zwrócić uwagę
- Przewóz towarów niebezpiecznych wymaga dodatkowych uprawnień kierowcy i osobnej oceny zagrożeń.
- Kierowcom z innych krajów informację o ryzyku i instrukcje przekazuje się w języku, który rozumieją.
Karta oceny ryzyka dla tego stanowiska
Dokumentacja przygotowana w formularzu zawiera osobną kartę oceny ryzyka dla każdego stanowiska: opis stanowiska, zagrożenia z ich źródłami i możliwymi skutkami, stosowane środki, wstępny poziom ryzyka oraz działania do wykonania. Typowe stanowiska branży są w formularzu już zaproponowane: można zmienić ich nazwy albo dodać własne stanowisko na wzór podobnego z listy, a potem sprawdzić każdą odpowiedź.
Ocena ryzyka dla branży: Magazyn i transport.
Warto przeczytać
Pytania i odpowiedzi
Czy kierowcy ciężarówki wystarczą badania kierowców zawodowych?
Nie. Badania lekarskie i psychologiczne kierowców zawodowych to odrębny obowiązek; badania wstępne, okresowe i kontrolne z Kodeksu pracy również muszą być aktualne. W skierowaniu na badania pracownicze wskazuje się m.in. kierowanie pojazdem i pracę w nocy.
Jak w ocenie ryzyka uwzględnić pracę poza bazą?
Opisuje się typowe miejsca pracy kierowcy: drogi, parkingi, miejsca załadunku u klientów. Pracodawca nie kontroluje ich warunków, ale ustala zasady: wybór parkingów, kontakt z dyspozytorem, postępowanie po wypadku.
Czy zmęczenie kierowcy wpisuje się jako zagrożenie?
Tak, to jedno z głównych zagrożeń na tym stanowisku. Środki to planowanie tras, przestrzeganie czasu jazdy i odpoczynku oraz możliwość przerwania jazdy bez obawy przed konsekwencjami.
Czy prace przy naczepie należą do oceny ryzyka kierowcy?
Tak. Wchodzenie na naczepę, zakładanie plandeki, mocowanie ładunku i sprzęganie zestawu to źródła urazów niezwiązanych z samą jazdą. Każdą z tych czynności opisuje się w karcie razem ze stosowanymi środkami.
Przepisy i źródła
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
Przy każdym źródle podano datę odczytu. Przepisy się zmieniają: zawsze warto sprawdzić tekst aktualnie obowiązujący.
Ta strona ma charakter informacyjny: nie jest oceną ryzyka przeprowadzoną w konkretnej firmie ani indywidualną poradą specjalisty ds. BHP lub lekarza medycyny pracy.