- Ocenę ryzyka zawodowego dokumentuje się dla każdego stanowiska pracy, także wtedy, gdy pracuje na nim jedna osoba.
- Typowe zagrożenia na tym stanowisku: przygniecenie przez pojazd; upadek do kanału; oleje, płyny i zużyty olej silnikowy.
- Pracodawca informuje pracowników o ryzyku zawodowym związanym z wykonywaną pracą oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami (art. 226 Kodeksu pracy).
- Poniższy opis jest punktem wyjścia: ocenę przeprowadza się dla konkretnego stanowiska w danej firmie i dla osób, które na nim pracują.
Zadania na stanowisku
- Diagnostyka i naprawy zawieszenia, układu hamulcowego i silnika.
- Wymiana olejów, filtrów i płynów eksploatacyjnych.
- Praca pod pojazdem na podnośniku lub w kanale.
- Wymiana akumulatorów i obsługa układów elektrycznych.
- Czyszczenie części, obsługa myjki i sprężarki.
- Jazdy próbne i przestawianie pojazdów na terenie warsztatu.
Maszyny, narzędzia i substancje
- Podnośnik kolumnowy lub nożycowy, kanał, podnośnik przenośny, podstawki
- Klucze pneumatyczne, sprężarka, szlifierka kątowa
- Prasa hydrauliczna, ściągacze, narzędzia ręczne
- Myjka do części, odciąg spalin, pojemniki na zużyty olej
- Tester diagnostyczny, prostownik do akumulatorów
- Oleje, płyny hamulcowe i chłodnicze, smary, rozpuszczalniki
Typowe zagrożenia
- 01
Przygniecenie przez pojazd
Źródło zagrożenia: Upadek pojazdu z podnośnika, praca pod autem bez podstawek, niezabezpieczony pojazd nad kanałem.
Możliwe skutki: Ciężkie urazy, także śmiertelne.
Przykładowe środki:
- Podnośniki sprawne, z aktualnymi przeglądami, obsługiwane według instrukcji.
- Podstawki pod pojazd uniesiony podnośnikiem przenośnym, zanim ktokolwiek pod niego wejdzie.
- Zabezpieczenie pojazdu przed przetoczeniem: hamulec postojowy, kliny, wyłączony silnik.
- 02
Upadek do kanału
Źródło zagrożenia: Niezakryty kanał, śliskie krawędzie, przechodzenie obok w pośpiechu.
Możliwe skutki: Złamania, urazy kręgosłupa i głowy.
Przykładowe środki:
- Przykrywanie nieużywanego kanału i oznakowane krawędzie.
- Bezpieczne zejście do kanału i porządek wokół niego.
- 03
Oleje, płyny i zużyty olej silnikowy
Źródło zagrożenia: Kontakt skóry z olejami, smarami i płynami, mycie rąk rozpuszczalnikiem, zabrudzona odzież.
Możliwe skutki: Wyprysk i zapalenie skóry; przy długotrwałym kontakcie skóry ze zużytym olejem silnikowym skutki odległe, w tym rakotwórcze.
Przykładowe środki:
- Rękawice nitrylowe i wymiana zabrudzonej odzieży roboczej.
- Pasta do mycia rąk zabrudzonych olejem zamiast rozpuszczalników.
- Karty charakterystyki stosowanych produktów dostępne w warsztacie.
- 04
Spaliny
Źródło zagrożenia: Praca przy włączonym silniku w zamkniętym warsztacie, zwłaszcza zimą.
Możliwe skutki: Zatrucie tlenkiem węgla, bóle głowy, podrażnienie dróg oddechowych; przy długim narażeniu na spaliny silników wysokoprężnych skutki odległe, w tym rakotwórcze.
Przykładowe środki:
- Odciąg spalin podłączany do rury wydechowej.
- Wentylacja warsztatu i ograniczenie pracy silników w zamkniętym pomieszczeniu.
- 05
Hałas i drgania
Źródło zagrożenia: Klucze pneumatyczne, sprężarka, szlifierka, prace blacharskie w pobliżu.
Możliwe skutki: Uszkodzenie słuchu przy długotrwałym narażeniu, dolegliwości dłoni i nadgarstków od drgań.
Przykładowe środki:
- Pomiar hałasu; do czasu jego wykonania czynnik jest oznaczony jako „do pomiaru”.
- Ochronniki słuchu przy głośnych pracach i sprężarka w osobnym pomieszczeniu lub obudowie.
- 06
Elektronarzędzia, prasa i ściągacze
Źródło zagrożenia: Szlifierka kątowa, prasa do łożysk, ściągacze sprężyn, odpryski metalu.
Możliwe skutki: Rany cięte, urazy oczu, zmiażdżenia.
Przykładowe środki:
- Osłony na szlifierce i okulary ochronne.
- Ściągacze sprężyn w dobrym stanie, używane według instrukcji, i przeglądy elektronarzędzi.
- 07
Akumulatory i pojazdy elektryczne
Źródło zagrożenia: Elektrolit, wodór wydzielający się przy ładowaniu akumulatorów, układy wysokiego napięcia w pojazdach hybrydowych i elektrycznych.
Możliwe skutki: Oparzenia chemiczne, wybuch, porażenie prądem.
Przykładowe środki:
- Okulary i rękawice przy akumulatorach, ładowanie w wentylowanym miejscu.
- Prace przy układach wysokiego napięcia wykonują tylko osoby z odpowiednim przygotowaniem i kwalifikacjami, po odłączeniu układu.
- 08
Wymuszone pozycje i dźwiganie
Źródło zagrożenia: Praca z rękami nad głową pod podnośnikiem, pochylanie się nad komorą silnika, podnoszenie kół, skrzyń biegów i akumulatorów.
Możliwe skutki: Bóle karku, barków i kręgosłupa.
Przykładowe środki:
- Wózek do kół i podnośnik do skrzyń biegów.
- Wysokość podnośnika dopasowana do wykonywanej pracy.
- 09
Pożar
Źródło zagrożenia: Paliwo, rozpuszczalniki, czyściwo nasączone olejem, iskry ze szlifierki.
Możliwe skutki: Pożar, oparzenia, zatrucie dymem.
Przykładowe środki:
- Zamykane pojemniki na zabrudzone czyściwo i ograniczona ilość paliw i rozpuszczalników.
- Gaśnice i zakaz prac iskrzących przy otwartym układzie paliwowym.
Środki ochrony indywidualnej
- Rękawice nitrylowe i rękawice do prac mechanicznych
- Okulary ochronne
- Obuwie robocze z podnoskiem
- Ochronniki słuchu
- Odzież robocza
Badania, szkolenia i organizacja pracy
- W skierowaniu na badania lekarskie pracodawca wskazuje hałas, oleje i inne substancje, spaliny, dźwiganie i wymuszone pozycje; zakres badań ustala lekarz medycyny pracy.
- Instruktaż stanowiskowy obejmuje obsługę podnośnika, prasy i narzędzi pneumatycznych; przy każdym urządzeniu jest instrukcja bezpiecznej obsługi.
- Zużyte oleje, filtry i czyściwo zbiera się do oznakowanych pojemników.
Na co zwrócić uwagę
- Przepisy o czynnikach rakotwórczych obejmują także niektóre prace z narażeniem na spaliny silników wysokoprężnych i kontakt skóry ze zużytym olejem silnikowym; warto sprawdzić, czy dotyczy to warsztatu i jakie obowiązki z tego wynikają.
- Uczniowie i młodociani: część prac pod pojazdem, przy maszynach i z substancjami jest im wzbroniona albo dozwolona tylko w ramach nauki zawodu; wykaz trzeba sprawdzić przed powierzeniem zadań.
Karta oceny ryzyka dla tego stanowiska
Dokumentacja przygotowana w formularzu zawiera osobną kartę oceny ryzyka dla każdego stanowiska: opis stanowiska, zagrożenia z ich źródłami i możliwymi skutkami, stosowane środki, wstępny poziom ryzyka oraz działania do wykonania. Typowe stanowiska branży są w formularzu już zaproponowane: można zmienić ich nazwy albo dodać własne stanowisko na wzór podobnego z listy, a potem sprawdzić każdą odpowiedź.
Ocena ryzyka dla branży: Warsztat samochodowy.
Warto przeczytać
Pytania i odpowiedzi
Czy podnośnik w warsztacie musi mieć przeglądy?
Tak. Pracodawca utrzymuje podnośnik w stanie sprawności i poddaje go przeglądom według instrukcji producenta. Trzeba też sprawdzić, czy dany typ podnośnika podlega dozorowi technicznemu.
Czy hałas w warsztacie trzeba mierzyć?
Hałas jest czynnikiem szkodliwym, dla którego ustalono najwyższe dopuszczalne natężenia. Jeśli mechanik pracuje głośnymi narzędziami, ocenę opiera się na pomiarze; do tego czasu czynnik jest oznaczony jako „do pomiaru”.
Czy mechanik może naprawiać samochody elektryczne bez dodatkowego przygotowania?
Prace przy układach wysokiego napięcia wymagają odpowiedniego przygotowania i kwalifikacji. Ocena ryzyka powinna wskazać, kto w warsztacie może je wykonywać i jak odłącza się układ przed naprawą.
Czy mechanik i wulkanizator mogą mieć wspólną kartę?
Jeśli te same osoby wykonują oba rodzaje prac, można je opisać razem. W warsztacie z podziałem zadań osobne karty lepiej pokazują różnice, np. pompowanie opon u wulkanizatora i pracę pod pojazdem u mechanika.
Przepisy i źródła
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 czerwca 2018 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 lipca 2024 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym, mutagennym lub reprotoksycznym w środowisku pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
Przy każdym źródle podano datę odczytu. Przepisy się zmieniają: zawsze warto sprawdzić tekst aktualnie obowiązujący.
Ta strona ma charakter informacyjny: nie jest oceną ryzyka przeprowadzoną w konkretnej firmie ani indywidualną poradą specjalisty ds. BHP lub lekarza medycyny pracy.