- Ocenę ryzyka zawodowego dokumentuje się dla każdego stanowiska pracy, także wtedy, gdy pracuje na nim jedna osoba.
- Typowe zagrożenia na tym stanowisku: ręczne przenoszenie ciężarów; upadek z wysokości; spadające przedmioty.
- Pracodawca informuje pracowników o ryzyku zawodowym związanym z wykonywaną pracą oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami (art. 226 Kodeksu pracy).
- Poniższy opis jest punktem wyjścia: ocenę przeprowadza się dla konkretnego stanowiska w danej firmie i dla osób, które na nim pracują.
Zadania na stanowisku
- Rozładunek i przenoszenie materiałów budowlanych.
- Przygotowanie zapraw i betonu w betoniarce lub mieszadłem.
- Skuwanie tynków i płytek, rozbiórka ścianek działowych.
- Usuwanie gruzu taczką lub rynną zsypową, ładowanie kontenerów.
- Podawanie materiałów i pomoc przy montażu rusztowań.
- Sprzątanie miejsca pracy i zabezpieczanie pomieszczeń folią.
Maszyny, narzędzia i substancje
- Betoniarka, mieszadło elektryczne
- Młot wyburzeniowy, szlifierka kątowa, wiertarka
- Taczki, wiadra, rynna zsypowa
- Rusztowania, drabiny, podesty
- Cement, wapno, zaprawy, kleje
Typowe zagrożenia
- 01
Ręczne przenoszenie ciężarów
Źródło zagrożenia: Worki z cementem i klejem, płyty, gruz, przenoszenie po schodach.
Możliwe skutki: Urazy kręgosłupa, przepukliny, przeciążenia barków i kolan.
Przykładowe środki:
- Wózki, taczki i wyciągi budowlane, ciężkie elementy przenoszone we dwie osoby.
- Instruktaż bezpiecznego podnoszenia.
- 02
Upadek z wysokości
Źródło zagrożenia: Rusztowania, drabiny, otwory w stropach, niezabezpieczone krawędzie schodów i balkonów.
Możliwe skutki: Złamania, urazy głowy i kręgosłupa, śmierć.
Przykładowe środki:
- Balustrady i zakrycia otworów, kompletne rusztowania.
- Zakaz wchodzenia na rusztowania bez balustrad.
- 03
Spadające przedmioty
Źródło zagrożenia: Materiały i narzędzia spadające z rusztowań, gruz przy rozbiórce.
Możliwe skutki: Urazy głowy i barków.
Przykładowe środki:
- Hełm ochronny, krawężniki na pomostach rusztowań.
- Wydzielona strefa niebezpieczna przy rozbiórce i pod rusztowaniem.
- 04
Pył
Źródło zagrożenia: Skuwanie, rozbiórka, cięcie, wsypywanie cementu i gipsu.
Możliwe skutki: Choroby płuc, podrażnienie oczu; pył z krzemionką zwiększa ryzyko raka płuca.
Przykładowe środki:
- Zwilżanie gruzu, narzędzia z odciągiem, odkurzacz przemysłowy.
- Półmaska przeciwpyłowa i okulary.
- 05
Zawalenie się elementów przy rozbiórce
Źródło zagrożenia: Rozbiórka ścianek bez rozpoznania konstrukcji, osłabione stropy.
Możliwe skutki: Przygniecenie, ciężkie urazy.
Przykładowe środki:
- Rozbiórka według ustaleń osoby kierującej pracami, w kolejności od góry do dołu.
- Sprawdzenie przed rozpoczęciem, czy ścianka nie jest elementem nośnym.
- 06
Maszyny i elektronarzędzia
Źródło zagrożenia: Betoniarka, szlifierka kątowa, młot wyburzeniowy.
Możliwe skutki: Wciągnięcie, rany cięte, urazy oczu, porażenie prądem.
Przykładowe środki:
- Obsługa tylko po instruktażu, sprawne osłony i przewody.
- Wyłączenie betoniarki przed czyszczeniem bębna.
- 07
Hałas i drgania
Źródło zagrożenia: Młot wyburzeniowy, szlifierki, betoniarka.
Możliwe skutki: Uszkodzenie słuchu, dolegliwości dłoni i ramion.
Przykładowe środki:
- Ochronniki słuchu.
- Przerwy i rotacja przy pracy młotem.
- 08
Cement i wapno
Źródło zagrożenia: Kontakt skóry i oczu z mokrą zaprawą i suchymi spoiwami.
Możliwe skutki: Oparzenia chemiczne, wyprysk, uszkodzenie oczu.
Przykładowe środki:
- Rękawice nitrylowe i okulary.
- Mycie skóry po kontakcie z zaprawą.
Środki ochrony indywidualnej
- Hełm ochronny
- Obuwie ochronne z podnoskiem i wkładką antyprzebiciową
- Rękawice ochronne
- Okulary ochronne
- Półmaska przeciwpyłowa
- Ochronniki słuchu
Badania, szkolenia i organizacja pracy
- Pracownik przechodzi badania lekarskie wstępne i okresowe; w skierowaniu wskazuje się dźwiganie, pył, hałas, drgania i pracę na wysokości.
- Przed dopuszczeniem do pracy pracownik przechodzi instruktaż stanowiskowy: poruszanie się po budowie, obsługa betoniarki i elektronarzędzi, praca na rusztowaniach.
- Nowy pracownik pracuje pod nadzorem doświadczonej osoby, dopóki nie pozna miejsca i zasad pracy.
- Na budowie, gdzie pracują pracownicy kilku pracodawców, pracodawcy ustalają zasady współdziałania i wyznaczają koordynatora sprawującego nadzór nad BHP.
Na co zwrócić uwagę
- Młodociani: wiele prac budowlanych może być dla nich wzbronionych lub dozwolonych tylko w ramach przygotowania zawodowego; należy sprawdzić wykaz prac wzbronionych młodocianym.
- Pracownicy cudzoziemcy: instruktaż i informację o ryzyku przekazuje się tak, aby pracownik je zrozumiał, w razie potrzeby w znanym mu języku.
- Przed skuwaniem w starszych budynkach warto ustalić, czy materiały nie zawierają azbestu.
- Praca na zewnątrz: zimno, upał i słońce wymagają odpowiedniej odzieży, przerw i dostępu do wody.
Karta oceny ryzyka dla tego stanowiska
Dokumentacja przygotowana w formularzu zawiera osobną kartę oceny ryzyka dla każdego stanowiska: opis stanowiska, zagrożenia z ich źródłami i możliwymi skutkami, stosowane środki, wstępny poziom ryzyka oraz działania do wykonania. Typowe stanowiska branży są w formularzu już zaproponowane: można zmienić ich nazwy albo dodać własne stanowisko na wzór podobnego z listy, a potem sprawdzić każdą odpowiedź.
Ocena ryzyka dla branży: Remonty i wykończenia.
Warto przeczytać
Pytania i odpowiedzi
Czy pomocnik potrzebuje osobnej karty, skoro pracuje z fachowcami?
Tak. Pomocnik wykonuje inne zadania niż malarz, glazurnik czy elektryk: więcej dźwiga, rozbiera, wywozi gruz i obsługuje betoniarkę. Jego karta oceny ryzyka opisuje te prace, a nie powiela kart fachowców.
Jak uwzględnić w ocenie ryzyka brak doświadczenia?
Brak doświadczenia nie jest osobnym zagrożeniem, ale zwiększa prawdopodobieństwo wypadku przy większości zagrożeń. Środkami są dokładny instruktaż stanowiskowy, praca pod nadzorem i stopniowe powierzanie trudniejszych zadań.
Czy rozbiórka wymaga szczególnych zasad?
Tak. Przed rozbiórką ustala się, które elementy można usunąć, wydziela strefę niebezpieczną i sprawdza, czy w ścianach nie ma czynnych instalacji. Zasady robót rozbiórkowych określa rozporządzenie w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych.
Ile może dźwigać pomocnik budowlany?
Dopuszczalne masy ładunków przenoszonych ręcznie określa rozporządzenie o ręcznych pracach transportowych; inne zasady dotyczą kobiet w ciąży i młodocianych. W karcie warto opisać, co faktycznie się przenosi i jakie urządzenia pomocnicze są dostępne.
Przepisy i źródła
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych oraz innych pracach związanych z wysiłkiem fizycznym (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2023 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac (dostęp: 4 listopada 2026)
Przy każdym źródle podano datę odczytu. Przepisy się zmieniają: zawsze warto sprawdzić tekst aktualnie obowiązujący.
Ta strona ma charakter informacyjny: nie jest oceną ryzyka przeprowadzoną w konkretnej firmie ani indywidualną poradą specjalisty ds. BHP lub lekarza medycyny pracy.