- Ocenę ryzyka zawodowego dokumentuje się dla każdego stanowiska pracy, także wtedy, gdy pracuje na nim jedna osoba.
- Typowe zagrożenia na tym stanowisku: upadek z drabiny; porażenie prądem; urazy przy pracy narzędziami.
- Pracodawca informuje pracowników o ryzyku zawodowym związanym z wykonywaną pracą oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami (art. 226 Kodeksu pracy).
- Poniższy opis jest punktem wyjścia: ocenę przeprowadza się dla konkretnego stanowiska w danej firmie i dla osób, które na nim pracują.
Zadania na stanowisku
- Drobne naprawy i konserwacja drzwi, zamków, mebli i armatury.
- Wymiana żarówek i prostych elementów wyposażenia.
- Malowanie i drobne prace wykończeniowe.
- Koszenie trawy, przycinanie krzewów, grabienie liści.
- Odśnieżanie i posypywanie chodników zimą.
- Przenoszenie mebli, sprzętu i materiałów.
- Kontrola stanu budynku i zgłaszanie usterek.
Maszyny, narzędzia i substancje
- Drabiny i podesty
- Wiertarka, wkrętarka, szlifierka kątowa
- Kosiarka, podkaszarka, nożyce do żywopłotu
- Odśnieżarka, łopaty, piasek i sól drogowa
- Narzędzia ręczne
- Farby, kleje, smary i środki chemiczne
Typowe zagrożenia
- 01
Upadek z drabiny
Źródło zagrożenia: Wymiana żarówek, prace przy rynnach, regałach i w wysokich pomieszczeniach.
Możliwe skutki: Złamania, urazy głowy i kręgosłupa.
Przykładowe środki:
- Drabiny sprawne, stabilnie ustawione i sprawdzane przed użyciem.
- Podesty z barierkami do dłuższych prac.
- Prace na dachach zlecane firmom z odpowiednim sprzętem.
- 02
Porażenie prądem
Źródło zagrożenia: Uszkodzone przedłużacze i elektronarzędzia, praca na zewnątrz w wilgoci, ingerencja w instalację.
Możliwe skutki: Porażenie, oparzenia, upadek po porażeniu.
Przykładowe środki:
- Prace przy instalacji elektrycznej wykonują tylko osoby z wymaganymi kwalifikacjami.
- Kontrola przewodów i elektronarzędzi przed pracą.
- 03
Urazy przy pracy narzędziami
Źródło zagrożenia: Szlifierka kątowa, wiertarka, piły, noże i nożyce.
Możliwe skutki: Rany cięte, urazy dłoni, ciała obce w oku.
Przykładowe środki:
- Narzędzia z osłonami, sprawne i używane według instrukcji.
- Okulary ochronne i rękawice dobrane do pracy.
- 04
Kosiarka i podkaszarka
Źródło zagrożenia: Wirujące noże i żyłka, wyrzucane kamienie, hałas silnika.
Możliwe skutki: Urazy stóp, rąk i oczu, uszkodzenie słuchu.
Przykładowe środki:
- Osłona twarzy, ochronniki słuchu i obuwie ochronne.
- Usunięcie kamieni i gałęzi przed koszeniem, wyłączenie silnika przed czyszczeniem noża.
- 05
Ręczne przenoszenie ciężarów
Źródło zagrożenia: Meble, sprzęt, worki z piaskiem lub solą, materiały budowlane.
Możliwe skutki: Bóle i urazy kręgosłupa, przepukliny.
Przykładowe środki:
- Wózki i praca we dwie osoby przy ciężkich przedmiotach.
- Instruktaż bezpiecznego podnoszenia.
- 06
Praca na zewnątrz w zimnie i upale
Źródło zagrożenia: Odśnieżanie, prace porządkowe latem, słońce.
Możliwe skutki: Wychłodzenie, odmrożenia, udar cieplny.
Przykładowe środki:
- Odzież chroniąca przed zimnem i deszczem, nakrycie głowy latem.
- Przerwy w ogrzewanym pomieszczeniu i dostęp do napojów.
- 07
Poślizgnięcie na oblodzonej nawierzchni
Źródło zagrożenia: Chodniki, schody i podjazdy zimą.
Możliwe skutki: Stłuczenia, złamania.
Przykładowe środki:
- Obuwie z podeszwą antypoślizgową, nakładki na buty zimą.
- Posypywanie w pierwszej kolejności dróg używanych podczas pracy.
- 08
Substancje chemiczne
Źródło zagrożenia: Farby, rozpuszczalniki, kleje, środki do udrażniania rur i odladzania.
Możliwe skutki: Podrażnienie skóry i oczu, zawroty głowy.
Przykładowe środki:
- Karty charakterystyki dostępne, przechowywanie w oryginalnych opakowaniach.
- Rękawice i wietrzenie podczas pracy.
Środki ochrony indywidualnej
- Rękawice ochronne dobrane do pracy
- Okulary ochronne lub osłona twarzy
- Ochronniki słuchu
- Obuwie ochronne z podeszwą antypoślizgową
- Odzież chroniąca przed zimnem i deszczem
Badania, szkolenia i organizacja pracy
- Pracownik przechodzi badania lekarskie wstępne i okresowe; w skierowaniu wskazuje się pracę na wysokości, pracę na zewnątrz, hałas i dźwiganie.
- Instruktaż stanowiskowy obejmuje każde używane urządzenie: kosiarkę, odśnieżarkę, elektronarzędzia i drabiny.
- Przy maszynach i elektronarzędziach powinny być dostępne instrukcje BHP.
- Warto zapisać, co pracownik wykonuje sam, a co zleca się firmom zewnętrznym, np. prace elektryczne, dachowe czy przy kotłowni.
Na co zwrócić uwagę
- Gdy pracownik pracuje sam, w piwnicach lub na terenie zewnętrznym, należy ustalić sposób wezwania pomocy.
- Gdy pracownik przejmuje obsługę nowego urządzenia lub nowy zakres prac, ocenę ryzyka trzeba zaktualizować.
Karta oceny ryzyka dla tego stanowiska
Dokumentacja przygotowana w formularzu zawiera osobną kartę oceny ryzyka dla każdego stanowiska: opis stanowiska, zagrożenia z ich źródłami i możliwymi skutkami, stosowane środki, wstępny poziom ryzyka oraz działania do wykonania. Typowe stanowiska branży są w formularzu już zaproponowane: można zmienić ich nazwy albo dodać własne stanowisko na wzór podobnego z listy, a potem sprawdzić każdą odpowiedź.
Ocena ryzyka dla branży: Firma sprzątająca, Biuro nieruchomości.
Warto przeczytać
- ZagrożenieUpadek z wysokości: drabiny, regały, antresole i rusztowania
- ZagrożeniePorażenie prądem: instalacja, urządzenia i praca w wilgoci
- ZagrożenieRęczne prace transportowe: dźwiganie, pchanie, przenoszenie
- ZagrożenieMikroklimat w pracy: upał, chłód, chłodnie i przeciągi
- StronaSprzątaczka
- BranżaFirma sprzątająca
- BranżaBiuro nieruchomości
Pytania i odpowiedzi
Czy pracownik gospodarczy może wykonywać prace elektryczne?
Tylko w zakresie, na jaki pozwalają jego kwalifikacje. Prace eksploatacyjne przy instalacjach i urządzeniach elektrycznych wymagają co do zasady świadectwa kwalifikacyjnego. Wymiana żarówki to co innego niż wymiana gniazda czy oprawy; granicę warto zapisać w zakresie obowiązków.
Jak opisać w ocenie ryzyka prace sezonowe, np. odśnieżanie?
Jak inne zadania: źródło zagrożenia (oblodzenie, mróz, odśnieżarka), możliwe skutki i stosowane środki. Warto zaznaczyć, że prace są sezonowe, i przypominać zasady przed każdym sezonem.
Czy na tym stanowisku trzeba mierzyć hałas?
Jeżeli pracownik regularnie używa kosiarki, podkaszarki lub głośnych elektronarzędzi, hałas warto zmierzyć. Do czasu pomiaru ocena ma charakter wstępny i oznacza się ją jako „do pomiaru”.
Czy pracownik gospodarczy może sam przenosić ciężkie meble?
Dopuszczalne masy i warunki przenoszenia określa rozporządzenie o ręcznych pracach transportowych. Ciężkie i nieporęczne przedmioty przenosi się we dwie osoby albo wózkiem, zwłaszcza po schodach.
Przepisy i źródła
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych oraz innych pracach związanych z wysiłkiem fizycznym (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
Przy każdym źródle podano datę odczytu. Przepisy się zmieniają: zawsze warto sprawdzić tekst aktualnie obowiązujący.
Ta strona ma charakter informacyjny: nie jest oceną ryzyka przeprowadzoną w konkretnej firmie ani indywidualną poradą specjalisty ds. BHP lub lekarza medycyny pracy.