- Ocenę ryzyka zawodowego dokumentuje się dla każdego stanowiska pracy, także wtedy, gdy pracuje na nim jedna osoba.
- Typowe zagrożenia na tym stanowisku: substancje chemiczne w środkach czystości; choroby skóry rąk; poślizgnięcie i potknięcie.
- Pracodawca informuje pracowników o ryzyku zawodowym związanym z wykonywaną pracą oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami (art. 226 Kodeksu pracy).
- Poniższy opis jest punktem wyjścia: ocenę przeprowadza się dla konkretnego stanowiska w danej firmie i dla osób, które na nim pracują.
Zadania na stanowisku
- Zamiatanie, odkurzanie i mycie podłóg, także maszynowo.
- Mycie i dezynfekcja sanitariatów, umywalek i aneksów kuchennych.
- Wycieranie kurzu z mebli, parapetów i urządzeń biurowych.
- Opróżnianie koszy i wynoszenie worków z odpadami.
- Mycie drzwi, przeszkleń i okien od wewnątrz.
- Przygotowywanie roztworów środków czystości i uzupełnianie materiałów higienicznych.
Maszyny, narzędzia i substancje
- Wózek serwisowy z wiadrami i mopami
- Odkurzacz, szorowarka lub polerka
- Środki myjące, odkamieniające i dezynfekujące
- Drabina lub podest
- Ściągaczki i teleskopowe kije do mycia
Typowe zagrożenia
- 01
Substancje chemiczne w środkach czystości
Źródło zagrożenia: Rozcieńczanie koncentratów, środki odkamieniające, dezynfekujące i do udrażniania rur.
Możliwe skutki: Oparzenia chemiczne skóry i oczu, podrażnienie dróg oddechowych, alergie.
Przykładowe środki:
- Karty charakterystyki dostępne dla pracowników i omówione na instruktażu.
- Dozowniki i gotowe roztwory zamiast odmierzania „na oko”.
- Zakaz mieszania środków, zwłaszcza chlorowych z kwasowymi.
- 02
Choroby skóry rąk
Źródło zagrożenia: Długotrwała praca w wilgoci i w rękawicach, częsty kontakt z detergentami.
Możliwe skutki: Podrażnienie, wyprysk kontaktowy, pękanie skóry.
Przykładowe środki:
- Rękawice dobrane do używanych środków, przy długiej pracy z bawełnianymi rękawiczkami pod spodem.
- Kremy ochronne i regenerujące, przerwy w pracy w wilgoci.
- 03
Poślizgnięcie i potknięcie
Źródło zagrożenia: Mokre podłogi, przewody odkurzacza i maszyn, schody.
Możliwe skutki: Stłuczenia, skręcenia, złamania.
Przykładowe środki:
- Tablice ostrzegawcze przy mokrej podłodze, mycie ciągu komunikacyjnego etapami.
- Obuwie z podeszwą antypoślizgową, przewody prowadzone poza przejściem.
- 04
Upadek z drabiny lub podestu
Źródło zagrożenia: Mycie wyżej położonych powierzchni, okien i lamp.
Możliwe skutki: Złamania, urazy głowy.
Przykładowe środki:
- Teleskopowe narzędzia zamiast wchodzenia na wysokość.
- Sprawne drabiny i podesty, zakaz stawania na krzesłach i parapetach.
- 05
Ręczne przenoszenie i powtarzalne ruchy
Źródło zagrożenia: Noszenie wiader i worków z odpadami, mycie mopem, częste pochylanie się.
Możliwe skutki: Bóle kręgosłupa, barków i nadgarstków.
Przykładowe środki:
- Wózki serwisowe i wiadra na kółkach, worki napełniane z umiarem.
- Kije z regulacją długości, rotacja zadań w ciągu zmiany.
- 06
Ukłucia, skaleczenia i czynniki biologiczne
Źródło zagrożenia: Szkło i ostre przedmioty w koszach, igły w toaletach, kontakt z wydzielinami.
Możliwe skutki: Rany, zakażenia, w tym wirusami przenoszonymi przez krew.
Przykładowe środki:
- Zakaz wciskania odpadów rękami i przekładania ich z kosza do kosza.
- Rękawice odporne na przekłucie, procedura po zakłuciu, higiena rąk.
- 07
Porażenie prądem
Źródło zagrożenia: Uszkodzone przewody odkurzaczy i szorowarek, mycie przy gniazdach.
Możliwe skutki: Porażenie, oparzenia.
Przykładowe środki:
- Kontrola przewodów przed pracą i wycofanie uszkodzonego sprzętu.
- Zakaz mycia na mokro gniazd i urządzeń pod napięciem.
Środki ochrony indywidualnej
- Rękawice odporne na środki chemiczne
- Okulary ochronne przy rozcieńczaniu koncentratów
- Obuwie z podeszwą antypoślizgową
- Odzież robocza
Badania, szkolenia i organizacja pracy
- Pracownik przechodzi badania lekarskie wstępne i okresowe; w skierowaniu wskazuje się kontakt ze środkami chemicznymi, pracę w wilgoci i dźwiganie.
- Instruktaż stanowiskowy obejmuje każdy używany środek, czytanie oznakowania na opakowaniu i postępowanie po kontakcie z oczami lub skórą.
- Karty charakterystyki powinny być dostępne dla pracowników, także w obiektach klientów.
- Przy pracy w obiekcie klienta firma sprzątająca ustala z klientem zasady BHP: drogi ewakuacyjne, pierwszą pomoc, zgłaszanie usterek.
Na co zwrócić uwagę
- Kobiety w ciąży i karmiące piersią: część prac z substancjami chemicznymi i dźwiganiem może być dla nich wzbroniona; należy sprawdzić wykaz i w razie potrzeby zmienić zakres zadań.
- Gdy pracownik sprząta sam, wieczorem lub w nocy, warto ustalić sposób wezwania pomocy i kontakt z przełożonym.
- Mycie okien z zewnątrz i na wysokości wiąże się z innymi zagrożeniami; warto opisać je w osobnej karcie.
Karta oceny ryzyka dla tego stanowiska
Dokumentacja przygotowana w formularzu zawiera osobną kartę oceny ryzyka dla każdego stanowiska: opis stanowiska, zagrożenia z ich źródłami i możliwymi skutkami, stosowane środki, wstępny poziom ryzyka oraz działania do wykonania. Typowe stanowiska branży są w formularzu już zaproponowane: można zmienić ich nazwy albo dodać własne stanowisko na wzór podobnego z listy, a potem sprawdzić każdą odpowiedź.
Ocena ryzyka dla branży: Firma sprzątająca.
Warto przeczytać
Pytania i odpowiedzi
Czy sprzątaczka pracująca u klientów potrzebuje osobnej oceny dla każdego obiektu?
Ocena dotyczy stanowiska, ale warunki w obiektach mogą się różnić: schody, chłodnie, pomieszczenia techniczne, inne firmy na miejscu. Jeżeli zagrożenia w danym obiekcie wyraźnie odbiegają od opisu w karcie, należy je dopisać.
Kto odpowiada za BHP sprzątaczki w obiekcie klienta?
Pracodawcą pozostaje firma sprzątająca: to ona ocenia ryzyko, szkoli i wyposaża pracownika. Gdy w jednym miejscu pracują pracownicy różnych pracodawców, ich pracodawcy mają obowiązek współpracować i wyznaczyć koordynatora sprawującego nadzór nad BHP (art. 208 KP).
Czy środki czystości trzeba wpisywać do oceny ryzyka?
Tak, jako źródło zagrożenia chemicznego. Wskazuje się rodzaje środków i ich oznakowanie, np. działanie drażniące lub żrące, a w środkach ochrony wpisać rękawice, okulary i sposób dozowania.
Kiedy aktualizować ocenę ryzyka sprzątaczki?
Gdy zmieniają się środki czystości, sprzęt, obiekty lub organizacja pracy, a także po wypadku przy pracy albo po stwierdzeniu u pracownika choroby skóry.
Przepisy i źródła
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Ustawa z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią (dostęp: 4 listopada 2026)
Przy każdym źródle podano datę odczytu. Przepisy się zmieniają: zawsze warto sprawdzić tekst aktualnie obowiązujący.
Ta strona ma charakter informacyjny: nie jest oceną ryzyka przeprowadzoną w konkretnej firmie ani indywidualną poradą specjalisty ds. BHP lub lekarza medycyny pracy.