- Ocenę ryzyka zawodowego dokumentuje się dla każdego stanowiska pracy, także wtedy, gdy pracuje na nim jedna osoba.
- Typowe zagrożenia na tym stanowisku: ręczne przenoszenie towaru; upadek z drabiny lub podestu; potknięcia i poślizgnięcia.
- Pracodawca informuje pracowników o ryzyku zawodowym związanym z wykonywaną pracą oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami (art. 226 Kodeksu pracy).
- Poniższy opis jest punktem wyjścia: ocenę przeprowadza się dla konkretnego stanowiska w danej firmie i dla osób, które na nim pracują.
Zadania na stanowisku
- Obsługa klientów i doradzanie na sali sprzedaży.
- Przyjmowanie dostaw, rozpakowywanie kartonów, sprawdzanie towaru.
- Wykładanie towaru na regały, także na górne półki.
- Obsługa kasy i terminala płatniczego.
- Przygotowanie ekspozycji i witryn, metkowanie.
- Inwentaryzacja i porządkowanie zaplecza.
Maszyny, narzędzia i substancje
- Regały, drabiny i podesty
- Wózek paletowy ręczny lub wózek do kartonów
- Nożyk do kartonów, taśmy, metkownica
- Kasa fiskalna, terminal płatniczy, czytnik kodów
- Manekiny i elementy ekspozycji
Typowe zagrożenia
- 01
Ręczne przenoszenie towaru
Źródło zagrożenia: Rozładunek dostaw, kartony z towarem, przestawianie ekspozycji.
Możliwe skutki: Bóle i urazy kręgosłupa, przeciążenia barków.
Przykładowe środki:
- Wózki do przewozu kartonów, cięższy towar na niższych półkach.
- Ciężkie lub nieporęczne przedmioty przenoszone we dwie osoby, instruktaż podnoszenia.
- 02
Upadek z drabiny lub podestu
Źródło zagrożenia: Sięganie na górne półki, wieszanie dekoracji, stawanie na krześle zamiast na drabinie.
Możliwe skutki: Złamania, urazy głowy i kręgosłupa.
Przykładowe środki:
- Sprawne drabiny i podesty z poręczą, zakaz stawania na krzesłach i kartonach.
- Najczęściej sprzedawany towar na wysokości rąk, rzadziej potrzebny – wyżej.
- 03
Potknięcia i poślizgnięcia
Źródło zagrożenia: Kartony i folie w przejściach, mokra podłoga przy wejściu, schody na zaplecze.
Możliwe skutki: Stłuczenia, skręcenia, złamania.
Przykładowe środki:
- Porządek w przejściach i na zapleczu, maty przy wejściu w deszczowe dni.
- Oświetlone schody z poręczą.
- 04
Skaleczenia
Źródło zagrożenia: Nożyk do kartonów, taśmy spinające, ostre krawędzie opakowań i półek.
Możliwe skutki: Rany cięte dłoni.
Przykładowe środki:
- Nożyki z chowanym ostrzem, cięcie w kierunku od siebie.
- Rękawice ochronne przy rozpakowywaniu dostaw.
- 05
Długie stanie
Źródło zagrożenia: Wiele godzin obsługi klientów na stojąco, twarda posadzka.
Możliwe skutki: Bóle nóg i kręgosłupa, żylaki, zmęczenie.
Przykładowe środki:
- Możliwość siadania w przerwach i w czasie mniejszego ruchu.
- Wygodne obuwie, mata przy kasie.
- 06
Agresja klientów i kradzieże
Źródło zagrożenia: Reklamacje, kradzieże sklepowe, praca w pojedynkę, zamykanie sklepu.
Możliwe skutki: Stres, obelgi, uraz przy napaści.
Przykładowe środki:
- Zasady postępowania przy konflikcie i kradzieży: bez szarpaniny, wezwanie pomocy.
- Przycisk alarmowy lub telefon, monitoring, zamykanie sklepu we dwie osoby, gdy to możliwe.
- 07
Mikroklimat przy wejściu i na zapleczu
Źródło zagrożenia: Otwierane drzwi wejściowe zimą, nagrzana witryna latem, nieogrzewane zaplecze.
Możliwe skutki: Przeziębienia, zmęczenie, złe samopoczucie.
Przykładowe środki:
- Kurtyna powietrzna lub wiatrołap, ogrzewane zaplecze.
- Woda pitna latem, odzież dostosowana do pory roku.
Środki ochrony indywidualnej
- Rękawice ochronne do rozpakowywania dostaw
- Obuwie ochronne z podnoskiem przy pracy z wózkiem paletowym i ciężkim towarem
Badania, szkolenia i organizacja pracy
- Badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne (art. 229 KP); w skierowaniu opisuje się dźwiganie, pracę na drabinie i pracę zmianową, jeśli występują.
- Szkolenie wstępne z instruktażem stanowiskowym: przenoszenie ciężarów, praca na drabinie, obsługa wózka, postępowanie przy napadzie i pożarze.
- Drogi ewakuacyjne i dostęp do gaśnic nie mogą być zastawione towarem; sprawdza się to przy każdej dostawie.
- Pracodawca wyznacza osoby do udzielania pierwszej pomocy oraz do działań przeciwpożarowych i ewakuacji pracowników (art. 209¹ KP).
Na co zwrócić uwagę
- Młodociani i pracownice w ciąży mają ograniczenia w dźwiganiu; sprawdza się je w przepisach o ręcznych pracach transportowych i w wykazach prac wzbronionych.
- Pracownicy w ciąży nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej, co ma znaczenie np. przy inwentaryzacji po zamknięciu sklepu.
Karta oceny ryzyka dla tego stanowiska
Dokumentacja przygotowana w formularzu zawiera osobną kartę oceny ryzyka dla każdego stanowiska: opis stanowiska, zagrożenia z ich źródłami i możliwymi skutkami, stosowane środki, wstępny poziom ryzyka oraz działania do wykonania. Typowe stanowiska branży są w formularzu już zaproponowane: można zmienić ich nazwy albo dodać własne stanowisko na wzór podobnego z listy, a potem sprawdzić każdą odpowiedź.
Ocena ryzyka dla branży: Sklep.
Warto przeczytać
Pytania i odpowiedzi
Czy sprzedawca i kasjer to w ocenie jedno stanowisko?
W małym sklepie zwykle tak: ta sama osoba obsługuje kasę, wykłada towar i przyjmuje dostawy, a karta powinna objąć wszystkie te zadania. W większym sklepie, gdzie kasjer pracuje głównie przy kasie, lepiej opisać oba stanowiska osobno.
Czy w ocenie trzeba uwzględnić pracę w pojedynkę?
Tak, jeśli sprzedawca otwiera lub zamyka sklep sam albo pracuje sam na zmianie. Zagrożeniem jest brak pomocy przy wypadku lub napadzie. Środki to telefon lub przycisk alarmowy, ustalony kontakt z przełożonym i zasady otwierania i zamykania sklepu.
Jak opisać w ocenie wózek paletowy ręczny?
Jako źródło zagrożeń: przygniecenie stóp, uderzenie, przeciążenie przy ruszaniu z ciężkim ładunkiem. W karcie wpisuje się, kto obsługuje wózek, czy przeszedł instruktaż, w jakim stanie są koła i hamulec oraz czy na zapleczu jest miejsce na manewry.
Czy sprzedawca w sklepie odzieżowym też musi mieć badania okresowe?
Tak. Badania wstępne, okresowe i kontrolne dotyczą każdego pracownika, niezależnie od branży. Termin badań okresowych wyznacza lekarz na podstawie skierowania, w którym pracodawca opisuje warunki pracy.
Przepisy i źródła
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych oraz innych pracach związanych z wysiłkiem fizycznym (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (dostęp: 4 listopada 2026)
Przy każdym źródle podano datę odczytu. Przepisy się zmieniają: zawsze warto sprawdzić tekst aktualnie obowiązujący.
Ta strona ma charakter informacyjny: nie jest oceną ryzyka przeprowadzoną w konkretnej firmie ani indywidualną poradą specjalisty ds. BHP lub lekarza medycyny pracy.