- Ocenę ryzyka zawodowego dokumentuje się dla każdego stanowiska pracy, także wtedy, gdy pracuje na nim jedna osoba.
- Typowe zagrożenia na tym stanowisku: stres i obciążenie psychiczne; praca przy komputerze; napad przy przenoszeniu utargu.
- Pracodawca informuje pracowników o ryzyku zawodowym związanym z wykonywaną pracą oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami (art. 226 Kodeksu pracy).
- Poniższy opis jest punktem wyjścia: ocenę przeprowadza się dla konkretnego stanowiska w danej firmie i dla osób, które na nim pracują.
Zadania na stanowisku
- Organizacja pracy zespołu, grafiki, nadzór nad przestrzeganiem zasad BHP.
- Praca biurowa przy komputerze: zamówienia, rozliczenia, raporty.
- Rozliczanie kas, przygotowanie i przekazywanie utargu.
- Przyjmowanie dostaw i nadzór nad rozładunkiem.
- Rozpatrywanie reklamacji, rozwiązywanie konfliktów z klientami.
- Otwieranie i zamykanie sklepu, inwentaryzacje.
Maszyny, narzędzia i substancje
- Komputer z monitorem, drukarka, telefon
- Sejf, liczarka do pieniędzy
- Wózek paletowy ręczny, drabiny
- System alarmowy i monitoring
Typowe zagrożenia
- 01
Stres i obciążenie psychiczne
Źródło zagrożenia: Odpowiedzialność za wynik i zespół, braki kadrowe, konflikty, presja czasu.
Możliwe skutki: Przewlekłe zmęczenie, zaburzenia snu, wypalenie zawodowe.
Przykładowe środki:
- Jasny podział obowiązków i zastępstw, realne cele.
- Zaplanowane urlopy i odpoczynek, wsparcie przełożonych.
- 02
Praca przy komputerze
Źródło zagrożenia: Kilka godzin dziennie przy monitorze na zapleczu, często przy prowizorycznym biurku.
Możliwe skutki: Zmęczenie oczu, bóle karku, pleców i nadgarstków.
Przykładowe środki:
- Biurko i krzesło z regulacją, monitor ustawiony bez odblasków.
- Przerwy w pracy przy monitorze, badanie wzroku w ramach badań profilaktycznych.
- 03
Napad przy przenoszeniu utargu
Źródło zagrożenia: Liczenie i przekazywanie gotówki, wpłaty w banku, otwieranie sejfu.
Możliwe skutki: Uraz przy napaści, długotrwałe skutki psychiczne.
Przykładowe środki:
- Mniej gotówki w sklepie, odbiór utargu przez firmę konwojową, jeśli to możliwe.
- Zmienne pory i trasy wpłat, liczenie pieniędzy poza wzrokiem klientów.
- 04
Praca w pojedynkę
Źródło zagrożenia: Otwieranie i zamykanie sklepu, praca po godzinach, inwentaryzacje.
Możliwe skutki: Brak pomocy przy wypadku, zasłabnięciu lub napaści.
Przykładowe środki:
- Ustalony kontakt z inną osobą przy otwieraniu i zamykaniu sklepu.
- Przycisk alarmowy, telefon pod ręką.
- 05
Przenoszenie towaru i praca na drabinie
Źródło zagrożenia: Pomoc przy dostawach i wykładaniu towaru, inwentaryzacja górnych półek.
Możliwe skutki: Urazy kręgosłupa, upadki, złamania.
Przykładowe środki:
- Sprawne drabiny i wózki, ciężkie rzeczy przenoszone we dwie osoby.
- Porządek na zapleczu i w przejściach.
- 06
Konflikty i agresja
Źródło zagrożenia: Reklamacje, interwencje przy kradzieżach, wezwania do trudnych sytuacji na sali.
Możliwe skutki: Stres, obelgi, uraz.
Przykładowe środki:
- Zasady postępowania przy kradzieży i agresji, współpraca z ochroną.
- Szkolenie z rozwiązywania konfliktów.
- 07
Wypadki drogowe podczas jazd służbowych
Źródło zagrożenia: Przejazdy do banku, hurtowni i innych sklepów sieci.
Możliwe skutki: Urazy w wypadku drogowym.
Przykładowe środki:
- Przejazdy planowane bez pośpiechu, sprawny samochód.
- Telefon w czasie jazdy tylko przez zestaw głośnomówiący.
Środki ochrony indywidualnej
- Rękawice ochronne przy pomocy w rozładunku dostaw
- Obuwie ochronne z podnoskiem przy pracy z wózkiem paletowym
Badania, szkolenia i organizacja pracy
- Badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne (art. 229 KP); w skierowaniu opisuje się pracę przy monitorze i inne czynniki wynikające z oceny.
- Kierownik przechodzi szkolenia BHP w programie przewidzianym dla osób kierujących pracownikami.
- Kodeks pracy nakłada na osobę kierującą pracownikami własne obowiązki: organizowanie bezpiecznych stanowisk pracy, egzekwowanie zasad BHP, dbanie o środki ochrony indywidualnej.
- Pracodawca może powierzyć kierownikowi prowadzenie instruktażu stanowiskowego, jeśli ma on odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie oraz przeszkolenie z metod prowadzenia instruktażu.
- Kierownik zwykle pierwszy dowiaduje się o zmianach, po których trzeba zaktualizować ocenę ryzyka: nowym sprzęcie, przebudowie, wypadku.
Na co zwrócić uwagę
- Jeśli praca przy monitorze zajmuje co najmniej połowę dobowego wymiaru czasu pracy, stosuje się przepisy o stanowiskach z monitorami ekranowymi, m.in. co do przerw i okularów korygujących zaleconych przez lekarza.
- W sklepie z kilkoma pracownikami kierownik często sam rozpakowuje dostawy i obsługuje kasę; karta powinna objąć te zadania.
Karta oceny ryzyka dla tego stanowiska
Dokumentacja przygotowana w formularzu zawiera osobną kartę oceny ryzyka dla każdego stanowiska: opis stanowiska, zagrożenia z ich źródłami i możliwymi skutkami, stosowane środki, wstępny poziom ryzyka oraz działania do wykonania. Typowe stanowiska branży są w formularzu już zaproponowane: można zmienić ich nazwy albo dodać własne stanowisko na wzór podobnego z listy, a potem sprawdzić każdą odpowiedź.
Ocena ryzyka dla branży: Sklep, Sklep spożywczy.
Warto przeczytać
- StronaSprzedawca
- ZagrożenieStres w pracy: obciążenie psychiczne w małej firmie
- ZagrożeniePraca przy monitorze: stanowisko, przerwy i okulary
- PoradnikSłużba BHP w małej firmie: kto może wykonywać jej zadania
- PoradnikSzkolenia BHP: instruktaż ogólny, stanowiskowy i szkolenia okresowe
- BranżaSklep
- BranżaSklep spożywczy
Pytania i odpowiedzi
Czy kierownik sklepu może przeprowadzić ocenę ryzyka?
Za ocenę odpowiada pracodawca, ale kierownik może wchodzić w skład zespołu oceniającego, bo dobrze zna stanowiska i ludzi. Dokumentacja wymienia osoby, które dokonały oceny, a pracodawca konsultuje ją z pracownikami lub ich przedstawicielami.
Czy kierownik musi przejść szkolenie BHP dla kierujących pracownikami?
Tak, osoby kierujące pracownikami przechodzą szkolenie wstępne i okresowe w programie przewidzianym dla tej grupy. Termin pierwszego szkolenia okresowego i częstotliwość kolejnych określa rozporządzenie w sprawie szkolenia w dziedzinie BHP.
Czy kierownik sklepu może wykonywać zadania służby BHP?
Pracodawca zatrudniający do 100 pracowników może powierzyć zadania służby BHP pracownikowi zatrudnionemu przy innej pracy, także kierownikowi. Musi on jednak mieć kwalifikacje określone w rozporządzeniu w sprawie służby BHP. Powierzenie warto zapisać na piśmie.
Jak ocenić stres na stanowisku kierownika?
Opisuje się konkretne źródła (obsada, godziny pracy, konflikty, odpowiedzialność za gotówkę) i środki, które je ograniczają, np. zastępstwa, realny grafik i wsparcie przełożonych. Ocena dotyczy warunków pracy na stanowisku, a nie osoby.
Przepisy i źródła
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (dostęp: 4 listopada 2026)
Przy każdym źródle podano datę odczytu. Przepisy się zmieniają: zawsze warto sprawdzić tekst aktualnie obowiązujący.
Ta strona ma charakter informacyjny: nie jest oceną ryzyka przeprowadzoną w konkretnej firmie ani indywidualną poradą specjalisty ds. BHP lub lekarza medycyny pracy.