- Ocenę ryzyka zawodowego dokumentuje się dla każdego stanowiska pracy, także wtedy, gdy pracuje na nim jedna osoba.
- Typowe zagrożenia na tym stanowisku: skaleczenia na krajalnicy do chleba; oparzenia przy piecu do dopiekania; ręczne przenoszenie koszy i skrzynek.
- Pracodawca informuje pracowników o ryzyku zawodowym związanym z wykonywaną pracą oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami (art. 226 Kodeksu pracy).
- Poniższy opis jest punktem wyjścia: ocenę przeprowadza się dla konkretnego stanowiska w danej firmie i dla osób, które na nim pracują.
Zadania na stanowisku
- Przyjmowanie porannych dostaw pieczywa i układanie go na regałach.
- Dopiekanie pieczywa i wypieków w piecu sklepowym.
- Krojenie chleba na krajalnicy i pakowanie.
- Obsługa klientów, kasy i terminala płatniczego.
- Sprzątanie lady, regałów i zaplecza, mycie krajalnicy.
- Otwieranie i zamykanie sklepu, rozliczenie kasy.
Maszyny, narzędzia i substancje
- Krajalnica do pieczywa
- Piec konwekcyjny do dopiekania, blachy
- Kosze i skrzynki na pieczywo, wózek
- Lada, regały, witryna chłodnicza na ciasta
- Kasa fiskalna i terminal płatniczy
- Środki myjące
Typowe zagrożenia
- 01
Skaleczenia na krajalnicy do chleba
Źródło zagrożenia: Podawanie bochenka ręką, wyjmowanie zaklinowanych kromek, czyszczenie noży krajalnicy.
Możliwe skutki: Rany cięte i amputacje palców.
Przykładowe środki:
- Krajalnica z osłonami i blokadą, regularnie przeglądana.
- Usuwanie zaklinowanego pieczywa i czyszczenie tylko po wyłączeniu krajalnicy i odłączeniu jej od zasilania.
- Instruktaż przed pierwszym użyciem i instrukcja przy urządzeniu.
- 02
Oparzenia przy piecu do dopiekania
Źródło zagrożenia: Wyjmowanie gorących blach, para przy otwieraniu drzwi pieca.
Możliwe skutki: Oparzenia dłoni, przedramion i twarzy.
Przykładowe środki:
- Rękawice chroniące przed gorącem przy piecu.
- Miejsce na odstawianie gorących blach z dala od klientów i przejść.
- 03
Ręczne przenoszenie koszy i skrzynek
Źródło zagrożenia: Wnoszenie dostaw, układanie koszy w stosy, sięganie na wysokie półki.
Możliwe skutki: Bóle pleców, nadwyrężenia barków i nadgarstków.
Przykładowe środki:
- Wózek do skrzynek i cięższe kosze na średniej wysokości.
- Stabilny podest zamiast wspinania się na skrzynki.
- Dzielenie ładunków na mniejsze.
- 04
Długotrwała praca na stojąco
Źródło zagrożenia: Cała zmiana za ladą, bez możliwości siadania.
Możliwe skutki: Bóle nóg i kręgosłupa, obrzęki, żylaki.
Przykładowe środki:
- Maty odciążające za ladą.
- Krzesło lub taboret przy kasie na czas mniejszego ruchu.
- Przerwy w ciągu zmiany.
- 05
Poślizgnięcia i potknięcia
Źródło zagrożenia: Mokra podłoga przy wejściu w deszczowe dni, okruchy, kosze i kartony w przejściach.
Możliwe skutki: Upadki, stłuczenia, złamania.
Przykładowe środki:
- Maty wejściowe i szybkie wycieranie mokrej podłogi.
- Wolne przejścia na zapleczu i obuwie z podeszwą antypoślizgową.
- 06
Napad i agresja klientów
Źródło zagrożenia: Gotówka w kasie, otwieranie sklepu o świcie, praca w pojedynkę.
Możliwe skutki: Urazy, silny stres, lęk przed powrotem do pracy.
Przykładowe środki:
- Ograniczenie gotówki w kasie i jej regularne odprowadzanie.
- Procedura otwierania i zamykania sklepu oraz przycisk lub telefon alarmowy.
- Instrukcja na wypadek napadu: nie stawiać oporu i zadbać o własne bezpieczeństwo.
- 07
Środki do mycia i dezynfekcji
Źródło zagrożenia: Mycie krajalnicy, lady i witryn preparatami czyszczącymi.
Możliwe skutki: Podrażnienia skóry i oczu, wyprysk na dłoniach przy częstym myciu.
Przykładowe środki:
- Rękawice przy myciu i karty charakterystyki dostępne na zapleczu.
- Krem ochronny do rąk.
Środki ochrony indywidualnej
- Rękawice chroniące przed gorącem przy piecu
- Rękawice do prac porządkowych
- Obuwie zakryte z podeszwą antypoślizgową
Badania, szkolenia i organizacja pracy
- Przed rozpoczęciem pracy: badania wstępne oraz szkolenie wstępne z instruktażem stanowiskowym, w tym z obsługi krajalnicy i pieca.
- Do pracy przy żywności potrzebne jest też orzeczenie do celów sanitarno-epidemiologicznych, odrębne od badań lekarskich z Kodeksu pracy.
- Gdy sprzedawca pracuje sam, ustala się sposób wezwania pomocy i kontaktu z kierownikiem w ciągu zmiany.
- W sklepie jest apteczka, a pracownicy wiedzą, kto jest wyznaczony do udzielania pierwszej pomocy i jak wezwać służby ratunkowe.
Na co zwrócić uwagę
- 01
Młodociani
Obsługa krajalnicy i pieca wymaga sprawdzenia w wykazie prac wzbronionych młodocianym.
- 02
Kobiety w ciąży
Długie stanie i przenoszenie koszy wymagają przeglądu stanowiska; pracodawca dostosowuje warunki pracy albo przenosi pracownicę do innej pracy.
Karta oceny ryzyka dla tego stanowiska
Dokumentacja przygotowana w formularzu zawiera osobną kartę oceny ryzyka dla każdego stanowiska: opis stanowiska, zagrożenia z ich źródłami i możliwymi skutkami, stosowane środki, wstępny poziom ryzyka oraz działania do wykonania. Typowe stanowiska branży są w formularzu już zaproponowane: można zmienić ich nazwy albo dodać własne stanowisko na wzór podobnego z listy, a potem sprawdzić każdą odpowiedź.
Ocena ryzyka dla branży: Piekarnia i cukiernia.
Warto przeczytać
Pytania i odpowiedzi
Czy sprzedawca może obsługiwać krajalnicę bez szkolenia?
Nie. Pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy bez szkolenia wstępnego, a instruktaż stanowiskowy obejmuje obsługę krajalnicy. Przy urządzeniu powinna być instrukcja bezpiecznej obsługi.
Czy w karcie uwzględnia się pracę w pojedynkę?
Tak. Praca w pojedynkę nie jest osobnym czynnikiem szkodliwym, ale zwiększa skutki innych zagrożeń: napadu, zasłabnięcia czy urazu, gdy nikt nie może od razu pomóc. Opisuje się ją przy tych zagrożeniach razem ze sposobem wezwania pomocy.
Czy sprzedawca dopiekający pieczywo pracuje na tym samym stanowisku co piekarz?
Nie. Dopiekanie gotowych wyrobów w małym piecu sklepowym to inne zadanie niż przygotowanie ciasta i wypiek w piekarni. Wystarczy uwzględnić piec i oparzenia w karcie sprzedawcy.
Jakie badania lekarskie przechodzi sprzedawca w piekarni?
Badania wstępne, okresowe i kontrolne z Kodeksu pracy, na podstawie skierowania od pracodawcy. Niezależnie od nich przy pracy z żywnością potrzebne jest orzeczenie do celów sanitarno-epidemiologicznych.
Przepisy i źródła
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych oraz innych pracach związanych z wysiłkiem fizycznym (dostęp: 4 listopada 2026)
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią (dostęp: 4 listopada 2026)
Przy każdym źródle podano datę odczytu. Przepisy się zmieniają: zawsze warto sprawdzić tekst aktualnie obowiązujący.
Ta strona ma charakter informacyjny: nie jest oceną ryzyka przeprowadzoną w konkretnej firmie ani indywidualną poradą specjalisty ds. BHP lub lekarza medycyny pracy.