Opis stanowiska pracy w ocenie ryzyka zawodowego

Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP definiuje stanowisko pracy jako przestrzeń pracy, wraz z wyposażeniem w środki i przedmioty pracy, w której pracownik lub zespół pracowników wykonuje pracę. W ocenie ryzyka chodzi więc o to, co ludzie faktycznie robią, czym i gdzie, a nie o nazwę zawodu czy stanowiska w umowie o pracę.

Dwie osoby z tym samym tytułem mogą pracować w zupełnie innych warunkach. „Sprzedawca” w małym sklepie osiedlowym rozładowuje dostawy, kroi wędliny i obsługuje kasę; „sprzedawca” w sklepie odzieżowym głównie doradza klientom i układa towar. To dwa różne opisy i dwie różne karty oceny.

Stanowisko nie zawsze ma stałe miejsce. Kierowca, kurier, sprzątaczka pracująca u klientów czy elektryk na budowie wykonują pracę w wielu miejscach. Wtedy opis wymienia typowe miejsca i warunki: pojazd, klatki schodowe, cudze biura, rusztowania.

Według § 39a ust. 3 rozporządzenia opis ocenianego stanowiska wyszczególnia w szczególności: stosowane maszyny, narzędzia i materiały; wykonywane zadania; występujące na stanowisku niebezpieczne, szkodliwe i uciążliwe czynniki środowiska pracy; stosowane środki ochrony zbiorowej i indywidualnej; osoby pracujące na tym stanowisku. Przykład dla kucharza w małej restauracji:

• Element

  Wykonywane zadania

  Na co zwrócić uwagę: Wszystko, co robi się w ciągu zmiany, także czynności wykonywane rzadziej

  Kucharz: Przygotowanie i obróbka produktów, smażenie, gotowanie, mycie urządzeń, przyjmowanie dostaw

• Element

  Maszyny i urządzenia

  Na co zwrócić uwagę: Także te używane okazjonalnie

  Kucharz: Piec konwekcyjno-parowy, frytownica, krajalnica, maszynka do mielenia, zmywarka

• Element

  Narzędzia

  Na co zwrócić uwagę: Ręczne i elektryczne

  Kucharz: Noże, tasaki, garnki, blachy

• Element

  Materiały i substancje

  Na co zwrócić uwagę: Dla środków chemicznych także karty charakterystyki

  Kucharz: Żywność, olej do smażenia, środki myjące i odtłuszczające

• Element

  Miejsca pracy

  Na co zwrócić uwagę: Gdzie pracownik przebywa

  Kucharz: Kuchnia, chłodnia, magazyn, zaplecze ze śmietnikiem

• Element

  Czynniki niebezpieczne, szkodliwe i uciążliwe

  Na co zwrócić uwagę: Wynikają z poprzednich wierszy

  Kucharz: Gorące powierzchnie i olej, ostre narzędzia, mokra posadzka, gorący mikroklimat, długie stanie

• Element

  Środki ochrony zbiorowej i indywidualnej

  Na co zwrócić uwagę: Tylko te faktycznie stosowane

  Kucharz: Okap z wyciągiem, maty antypoślizgowe, rękawice chroniące przed gorącem, obuwie z podeszwą antypoślizgową

• Element

  Osoby

  Na co zwrócić uwagę: Ile osób, czy są wśród nich osoby szczególnie chronione

  Kucharz: Trzy osoby, praca na dwie zmiany

W dokumentacji przygotowanej w tym serwisie opis podaje liczbę osób na stanowisku, a imiona i nazwiska wpisuje się na liście potwierdzeń zapoznania się z oceną.

Osobne opisy są potrzebne, gdy zmienia się choć jeden z tych elementów:

• 01

  Inne zadania

  Kasjer, który nie rozkłada towaru, i sprzedawca, który go rozkłada.

• 02

  Inne maszyny

  Magazynier i operator wózka widłowego.

• 03

  Inne miejsce

  Pracownik biura i przedstawiciel jeżdżący do klientów.

• 04

  Inne substancje

  Fryzjerka, która farbuje włosy, i recepcjonistka salonu.

Jeśli jedna osoba wykonuje zadania z dwóch stanowisk, na przykład rano pracuje w piekarni, a po południu w sklepie, można ją ująć na obu stanowiskach albo opisać stanowisko łączone. Ważne, by żadne zadanie nie zostało pominięte w ocenie.

• 01

  Fryzjer

  Strzyżenie, mycie, farbowanie i modelowanie włosów, przygotowanie mieszanin farb i rozjaśniaczy, sprzątanie stanowiska, obsługa klientów przy recepcji. Narzędzia: nożyczki, brzytwa, maszynka, suszarka, prostownica. Substancje: farby, utleniacze, szampony, środki do dezynfekcji. Środki: wentylacja w strefie farbowania, rękawice nitrylowe, krzesło z regulacją wysokości. Więcej: Fryzjer.

• 02

  Magazynier

  Przyjmowanie i wydawanie towaru, układanie na regałach, kompletowanie zamówień, obsługa wózka paletowego, praca w chłodni. Miejsca: magazyn, rampa, chłodnia. Środki: wózek paletowy, drabina z platformą, obuwie z podnoskiem, odzież do pracy w chłodzie. Więcej: Magazynier.

• 03

  Pracownik biurowy

  Praca przy komputerze przez większą część zmiany, kontakt z klientami telefoniczny i bezpośredni, sporadyczne przenoszenie segregatorów i paczek z papierem, wyjazdy do klientów. Wyposażenie: monitor, laptop, drukarka, niszczarka. Środki: regulowane krzesło i biurko, oświetlenie stanowiska, przerwy w pracy przy monitorze. Więcej: Pracownik biurowy oraz opis zagrożenia Praca przy monitorze.

Opis stanowiska powinien pozwolić sprawdzić, czy pracują na nim osoby, dla których przepisy przewidują szczególną ochronę:

• 01

  Kobiety w ciąży i kobiety karmiące dziecko piersią nie mogą wykonywać prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia, mogących mieć niekorzystny wpływ na ich zdrowie, przebieg ciąży lub karmienie dziecka piersią (art. 176 § 1 KP); wykaz takich prac określa rozporządzenie Rady Ministrów.

• 02

  Młodocianych nie wolno zatrudniać przy pracach wzbronionych, których wykaz także określa rozporządzenie (art. 204 § 1 KP).

• 03

  Ochronę zdrowia pracowników niepełnosprawnych, podobnie jak młodocianych oraz pracownic w ciąży lub karmiących dziecko piersią, pracodawca uwzględnia w podejmowanych działaniach profilaktycznych (art. 207 § 2 pkt 5 KP).

Opis nie musi zawierać danych o zdrowiu. Wystarczy, że pozwala szybko ustalić, czy dana praca jest dozwolona dla takiej osoby i jakie zmiany trzeba wprowadzić, gdy taka osoba zacznie pracę na stanowisku.

Dobry opis stanowiska przydaje się także poza oceną ryzyka:

• 01

  Skierowania na badania lekarskie

  Badania wstępne, okresowe i kontrolne przeprowadza się na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę, a orzeczenie dotyczy pracy w warunkach opisanych w skierowaniu (art. 229 § 4 i § 4a KP). Opis z oceny ryzyka ułatwia rzetelne wypełnienie skierowania. Więcej w poradniku Badania lekarskie pracowników.

• 02

  Instruktaż stanowiskowy i instrukcje BHP

  Opis pokazuje, które maszyny i substancje trzeba omówić.

• 03

  Dobór środków ochrony indywidualnej

  Pracodawca ustala rodzaje środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego niezbędnych na określonych stanowiskach (art. 237⁸ § 1 KP).

• 04

  Informacja dla pracowników

  Z opisu i karty oceny powstaje prosta informacja o ryzyku dla każdego stanowiska.

Opis trzeba aktualizować razem z oceną: nowa maszyna, nowy środek chemiczny czy nowe zadanie to zmiana opisu i sygnał do przeglądu oceny, o czym mówi poradnik Aktualizacja oceny ryzyka.

• PoradnikJak przeprowadzić ocenę ryzyka zawodowego: kto, kiedy i w jakich krokach
• PoradnikBadania lekarskie pracowników: wstępne, okresowe i kontrolne
• StronaKucharz
• StronaMagazynier
• NarzędzieSłownik BHP i oceny ryzyka zawodowego
• BranżaRestauracja i bar
• BranżaSalon fryzjerski i kosmetyczny
• BranżaMagazyn i transport
• BranżaBiuro
• BranżaSklep

Zobacz też: Wszystkie poradniki

• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 marca 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (dostęp: 4 listopada 2026)
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią (dostęp: 4 listopada 2026)
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2023 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac (dostęp: 4 listopada 2026)

Przy każdym źródle podano datę odczytu. Przepisy się zmieniają: zawsze warto sprawdzić tekst aktualnie obowiązujący.

Ta strona ma charakter informacyjny: nie jest oceną ryzyka przeprowadzoną w konkretnej firmie ani indywidualną poradą specjalisty ds. BHP lub lekarza medycyny pracy.